Facelift van Europa

AMSTERDAM - “Milaan is prozaïsch,” stelt Silvia van der Velden-Terribili van het Istituto Italiano di Cultura in Amsterdam resoluut. Ze is coördinatrice van de Italiaanse inbreng aan 'De facelift van Europa'. “De Milanesi zijn saai en grijs, ze rennen de hele dag en ze eten 's middags niet eens. Tijd voor de pranzo nemen ze niet. De mensen uit het Zuiden zijn anders: die doen het rustiger aan, zijn artistieker.

In Napels wordt er zelfs op straat gezongen.'' Het wekt in eerste instantie vervreemding dat het Istituto Italiano di Cultura, dat zich tot taak stelt de Italiaanse taal en cultuur in Nederland onder de aandacht te brengen, juist Milaan als speerpunt heeft gekozen voor dit multiculturele project. Bij nader inzien is dat toch niet zo vreemd als het lijkt.

Milaan, met bijna anderhalf miljoen inwoners op Rome na de grootste stad van Italië, is ook voor de culturele wereld hèt handelscentrum. Daar zitten de uitgevers, regisseurs, de reclamewereld en de mode-industrie. Dat trekt niet alleen hoger opgeleiden en intellectuelen, maar vooral ook jongeren uit de rest van het land en migranten. Allemaal zijn ze op zoek naar werk.

Die stroom van mensen van buiten de moderne, zakelijke stad van Berlusconi en geld heeft een belangrijk neveneffect. Allerlei 'vreemde' culturele elementen worden aan het Milanese leven toegevoegd en, vervolgens, door de Italiaanse jongeren overgenomen.

Zo heeft de jonge zangeres La Pina, die op 25 januari optreedt tijdens het Double Talk festival in Amsterdam, zich onder invloed van de Afrikaanse dans en muziek geheel op de hip hop gericht. In het opvangcentrum voor kinderen, waar zij voor het opbloeien van haar muzikale carriére werkte, ontdekte La Pina dat rap en hip hop jongeren aansprak. “Het is een gezonde en positieve vorm van energie, die bijvoorbeeld de zogeheten probleemjeugd kan helpen om niet in de problemen te komen,” zegt La Pina in het krantje van 'De facelift van Europa'. “Het is pure creativiteit waarin iedereen zijn eigen identiteit volledig behoudt.”

“Rap-muziek wint in Italië snel terrein,” benadrukt Silvia van der Velden. “Voor veel jongeren is het een nieuwe vorm van communicatie. De rapper Giovanotti, die net als La Pina in het Italiaans zingt over Italiaanse problemen, heeft heel veel succes. Zelfs de schrijver Alessandro Baricco, die niets met de wereld te maken had of wilde hebben, ontdekte in de teksten van Giovanotti sporen van de oude poesia amorosa op rijm. De beste rappers zitten dicht bij een nieuwe vorm van poëzie.”

Ook op het gebied van de meer traditionele poëzie heeft het Istituto Italiano di Cultura een interessant dichter uitgenodigd. De oorspronkelijk uit Irak afkomstige dichter Fazwi Al Delmi schreef eerst in het Arabisch, maar nu ook direct in het Italiaans. Meerdere malen trad hij op als leider van werkgroepen over immigratie en de multiculturele samenleving op scholen en in culturele manifestaties van de Bond van democratische Irakese schrijvers, journalisten en kunstenaars. In zijn gedicht 'Le ombre della spada', 'de schaduwen van het zwaard', staan de regels: “nel mio corpo barcolla un arabo / gettato dal metro e dalle piazze di Milano / le distanze della tristezza sono brevi.” “In mij huist een arabier / van de metro en de pleinen van Milaan gejaagd. / De afstanden van de droefenis zijn kort.”

Ondanks de treurige toon van deze regels weet Fawzi Al Delmi in zijn gedichten de emotionele afstand tussen de verschillende culturen in Milaan te verkleinen. Begrip te kweken. En dat is nu juist wat het Istituto Italiano di Cultura met 'De facelift van Europa' wil bereiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden