Facebook zoekt een nieuwe identiteit

Facebooktopman Mark Zuckerberg is zich bewust van de kritiek op de manier waarop zijn bedrijf met gebruikersgegevens omgaat. Beeld AFP

Als facebookbaas Mark Zuckerberg zijn privacybeloftes nakomt, dan wordt het sociale platform nog eens het heilige boontje van het internet. Maar er blijft twijfel.

In zijn jongste bijdrage op zijn eigen facebookaccount, lijkt Zuckerberg te kiezen voor niet minder dan een complete koersverlegging. Facebook moet, net als zijn volle dochters Instagram en WhatsApp, worden omgebouwd tot een ‘privacygericht berichten- en sociaal netwerkplatform’, schrijft Zuckerberg.

Volgens de baas van het miljardenbedrijf praten mensen tegenwoordig liever op het digitale equivalent van de huiskamer in plaats van op het digitale dorpsplein. ‘Als ik denk aan de toekomst van internet, geloof ik dat een op privacy gericht communicatieplatform nog belangrijker zal worden dan de open platforms van vandaag.’ Aldus Zuckerberg in het flinke epistel op zijn account.

Hij gaat niet gedetailleerd in op wat dit precies voor gebruikers van Facebook betekent. Wel liet Zuckerberg al eerder weten dat hij privéberichten via Messenger, in navolging van WhatsApp, wil versleutelen. Door die zogeheten encryptie kan Facebook niet meer zien waar bezoekers onderling over praten.

Kritiek

Gezien de vele verwijzingen naar privacy ( het woord komt 21 keer in het stuk voor) lijkt het statement van de facebooktopman te zijn ingegeven door aanhoudende kritiek over hoe het bedrijf met de gegevens van zijn gebruikers om gaat. “Dit is de zoveelste move van Facebook na een moeilijk jaar waarin het zowel door overheden als burgers over privacy op de vingers zijn getikt”, zegt José van Dijck, hoogleraar digitale samenleving en mediacultuur aan de Universiteit Utrecht. “De definitie die Facebook heeft van privacy is altijd een andere geweest dan die van privacyexperts en waakhonden: voor Facebook gaat het om de bescherming van gebruikersgegevens tegen inkijk van overheden, maar het gaat natuurlijk ook over de bescherming van die gegevens tegen inkijk door Facebook. Met deze verklaring reageren ze op de kritiek die met name uit Europa komt.”

Er kan met gemak een waslijst vol schandalen worden samengesteld rondom Facebook, die allemaal betrekking hebben op oneigenlijk gebruik van data, zoals verspreiden van nepnieuws, het lekken van privéfoto’s van gebruikers, het manipuleren van statistieken en het illegaal toegang geven tot data aan andere partijen.

Reputatie

Zuckerberg laat in zijn tekst verschillende keren blijken dat hij zich bewust is van de toenemende afkeer over de strategie van het bedrijf. ‘Dit betekent dat u standpunten inneemt over belangrijke kwesties met betrekking tot de toekomst van internet’, schrijft hij bijvoorbeeld. Even verderop in zijn verklaring gaat Zuckerberg zelfs min of meer door de knieën door op te tekenen: ‘Ik begrijp dat veel mensen niet denken dat Facebook zo’n op privacy gericht platform kan of zelfs wil bouwen – omdat we eerlijk gezegd geen sterke reputatie hebben voor het bouwen van privacybeveiligingsservices, en we ons historisch hebben gericht op tools voor meer open delen.’

De grote vraag is nu hoe Facebook zijn verdienmodel overeind wil houden. Het heeft met versleutelde berichtenservices immers geen inzage meer in wat gebruikers met elkaar delen. Met als gevolg dat het ook niet meer mogelijk is om ‘persoonsgericht’ op het sociale platform te adverteren.

Nooit transparant

Volgens José van Dijck zit er dan ook een addertje onder het gras bij de zalvende woorden van Zuckerberg. “Facebook is nooit transparant over twee zaken: hun verdienmodel en hun inzet van algoritmes. Door de privéberichten van hun gebruikers te versleutelen zullen ze wat minder informatie krijgen, maar het meeste geld verdienen ze vermoedelijk met hun metadata.”

Dat zijn data waaraan Facebook bijvoorbeeld kan zien hoe vaak iemand online is, met wie gebruikers contact hebben of waar ze naar op zoek zijn.

Van Dijck vermoedt dat Facebook een bedrijfsmodel als dat van WeChat nastreeft, een grote Chinese sociale mediadienst. “Facebook heeft al laten weten dat ze de metadata van Facebook, Messenger, Instagram en Whats­App graag aan elkaar willen koppelen. Zo wordt het platform een digitale toegangspoort naar alle online verkeer, net als WeChat dat is.”

Lees ook:

Facebook had een jaar vol schandalen en dat kostte het bedrijf gebruikers, ook in Nederland. In de eindejaarsserie ‘Het jaar van’ vertelt Olga Leever hoe het voelde alsof ze was verhuisd.

Hoeveel compensatie zou je willen als je jouw facebookaccount een jaar moest sluiten? Gebruikers vragen gemiddeld duizend euro, zeggen Amerikaanse economen.

Waarover debatteren filosofen als ze onder elkaar zijn? Trouw doet maandelijks verslag van een discussie. Dit keer met ethici in Amsterdam. Wat is privacy? En waarom moeten we daarvoor vechten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden