Facebook, waarom moet ik de Franse vlag tonen en niet de Libanese?

Profielprotest, met o.a. Facebookoprichter Mark Zuckerberg met de Franse vlag (linksboven) en de regenboogvlag (rechtsonder) en Edwin Musoni met de vlag van Rwanda (links).

"Ik kan me niet herinneren dat Facebook me vroeg mijn profielfoto te updaten na de terreuraanval op de Keniaanse studenten in Garissa. Is het omdat sommige levens meer waard zijn dan anderen?" Een dag na de moordpartijen in Parijs van afgelopen vrijdag reageert de Rwandees Edwin Musoni geïrriteerd op de actie van Facebook om de kleuren van de Franse vlag als filter over profielfoto's te leggen. Een handigheidje dat Facebook aanbiedt.

Het steekt journalist Musoni dat Facebook hem nu vraagt solidariteit te tonen met de slachtoffers in Parijs, maar dat nooit doet als er bij hem om de hoek mensenlevens te betreuren vallen. Zoals in zijn buurland Burundi, waar nu al maanden dagelijks doden vallen en door politici wordt gewaarschuwd voor opnieuw een genocide.

Of toen er begin april 147 studenten aan de Keniaanse universiteit van Garissa werden afgeslacht door de Somalische terreurbeweging Al-Shabaab, die in ideologie weinig afwijkt van Islamitische Staat (IS) en in de regio minstens zoveel leed veroorzaakt.

"Ik bid voor de slachtoffers, maar laten we elk leven evenveel waarde toekennen", post hij nog eens, om daarna demonstratief de Rwandese vlag over zijn profielfoto te plaatsen met de toevoeging 'Je suis Rwandais'.

Nigeria
Dat verwijst weer naar die andere sociale media-hype uit Parijs, van begin dit jaar. Toen extremisten twaalf redactieleden van het Franse satirische blad Charlie Hebdo vermoordden, vervingen veel Facebookers hun profielfoto met de tekst 'Je suis Charlie'. En ook daarop kwam kritiek.

Zoveel aandacht voor de doden in Parijs, terwijl bijna gelijktijdig in Baga, een vissersgemeenschap in het gemarginaliseerde noordoosten van Nigeria, honderden mensen werden vermoord door terreurgroep Boko Haram? Ook al zo'n broederclub van IS. De dode Nigerianen - schattingen spreken van tweeduizend slachtoffers - haalden de voorpagina's niet.

Juist vanwege deze selectieve solidariteit en verontwaardiging over menselijke leed wordt het Westen gehaat, is de klacht van niet-westerlingen op Facebook, Twitter en blogs. De aanslagen in Parijs worden door hen veroordeeld, maar de hypocriete mentaliteit van het Westen net zo goed.

Regenboogvlag
Facebook heeft een nieuwe strategie; het bedrijf neemt vaker het voortouw in sociale kwesties zoals de strijd tegen ebola en hulpacties na de aardbeving in Nepal. Zo bood het zijn gebruikers de mogelijkheid de regenboogvlag, symbool van onder meer de homobeweging, over hun profielfoto te plaatsen nadat het homohuwelijk deze zomer in alle vijftig Amerikaanse staten werd toegestaan. Dat gebaar werd massaal overgenomen.

Maar voor een deel van de gebruikers staat de Facebookvoorkeur symbool voor een terugkerend debat over de dominantie van het Westen; dat bepaalt welk onderwerp of tragedie de volle aandacht krijgt.

Waarom was die aandacht, ook van de reguliere media, er bijvoorbeeld niet voor Beiroet? Daar werd een dag voor het drama in Parijs ook een aanslag gepleegd, op een sjiitische wijk, met zeker 43 doden tot gevolg.

Veiligverklaring
Ook het feit dat Facebook na de moordpartijen in Parijs van afgelopen vrijdag een 'veiligverklaring' instelde voor de overlevenden die hun dierbaren in één keer gerust wilden stellen, maar dat niet deed voor de gebruikers in Beiroet, leverde een storm van kritiek op. Kennelijk geschrokken van de kritiek greep Facebook in de nacht van dinsdag op woensdag de kans aan om het 'goed te maken': na een aanslag van Boko Haram in de Nigeriaanse stad Yola werd voor de gebruikers daar direct de veiligverklaring ingesteld.

Maar de westerse media hebben wel degelijk uitgebreid bericht over de aanslag in Beiroet, zeggen critici van de critici. The New York Times, The Economist, CNN; allemaal hebben ze dat gedaan. Is er niet bericht of is er gewoon niet gelezen en gekeken? Volgens journalist Max Fisher van de Amerikaanse nieuwssite Vox.com is het laatste het geval. Het is voor de mediaconsument makkelijker 'de' media de schuld te geven dan de eigen desinteresse te erkennen, zegt Fisher.

Mar hij wil de (volgens hem onterechte) kritiek best incasseren, als dat ertoe leidt dat er alsnog licht wordt geworpen op vergeten conflicten.

Frankrijk toont nu solidariteit met Kenia

De Franse overheid gaat de schoolgelden betalen van de 109 Keniaanse studenten die de terreuraanval op de universiteit van Garissa in april overleefden. De studenten krijgen ook een toelage om van te leven.

Dat heeft de Franse ambassade in Kenia gisteren bekendgemaakt.

"Frankrijk en Kenia worden geconfronteerd met dezelfde vijand: fanatisme en extremisme, die jonge Fransen en Kenianen richting terrorisme drijven. Deze bijdrage, die de Franse overheid al had toegezegd, is een getuigenis van de solidariteit van onze naties in onze beproeving en het gevecht tegen terrorisme."

Waarom deze blijk van steun nu komt, zeven maanden na de terreurdaad, is niet duidelijk. Wellicht dat de aanslag van vrijdag de belofte aan Kenia weer in herinnering heeft geroepen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden