Facebook manipuleerde gemoedstoestand gebruikers voor experiment

null Beeld ANP
Beeld ANP

Voelde u zich begin 2012 niet zo senang? Misschien lag dat wel niet aan uzelf: Facebook voerde in die tijd namelijk een psychologisch experiment uit met zijn gebruikers.

Voor een onderzoek naar het fenomeen emotional contagion, 'emotionele besmetting' dus, manipuleerde Facebook in samenwerking met onderzoekers de statusupdates die bijna 700.000 gebruikers te zien kregen in hun nieuwsfeed.

Sommige gebruikers kregen overwegend negatief getoonzette berichten van vrienden te zien, anderen werden juist geconfronteerd met berichten die vooral positieve en optimistische sleutelwoorden bevatten.

Vervolgens bekeken de onderzoekers of deze blootstelling aan bepaalde emoties ook invloed had op de gemoedstoestand van de gebruikers zelf. En inderdaad: de mensen die veel negatieve berichten te zien hadden gekregen, waren ook negatiever in de posts die ze zelf plaatsten, terwijl blootstelling aan positieve emoties leidde tot aanmerkelijk vrolijker berichten.

Niet heel verrassend, zult u misschien zeggen. Maar het is wel voor het eerst dat er zo'n groot gecontroleerd experiment is uitgevoerd rondom de vraag of emoties besmettelijk zijn.

Leuk voor de wetenschap, maar hoe zit het met de ethische aspecten van zo'n onderzoek? Normaal gesproken moeten deelnemers aan psychologische experimenten expliciet toestemming geven voor deelname. In dit geval gebeurde dat via de gebruikersvoorwaarden, die iedere Facebook-gebruiker moet onderschrijven. Daarin staat dat gegevens gebruikt kunnen worden voor 'onderzoek'.

Maar er is een verschil tussen het analyseren van data, en het manipuleren van data met het doel om iemands gemoedstoestand te veranderen. Aan zulk onderzoek stelt de American Psychological Association strenge voorwaarden. Het is zeer de vraag of je daaraan voldoet door mensen een hokje 'Akkoord' te laten aanvinken bij gebruikersvoorwaarden die zo lang zijn dat je redelijkerwijs niet kunt aannemen dat iedereen ze helemaal uitleest, zo schrijft The Atlantic.

Ook de hoogleraar die in de redactie zat van het wetenschappelijk tijdschrift dat het onderzoek publiceerde, geeft in een interview toe dat ze het eigenlijk zelf ook wel een beetje een eng onderzoek vond. Het ethisch comité dat toezicht hield op het experiment had het goedgekeurd op de gronden dat Facebook de nieuwsfeeds toch al manipuleert.

Maar, zo geeft ze toe, "de verontwaardiging die erover aan het ontstaan is, geeft aan dat het misschien toch niet uitgevoerd had moeten worden".

Facebook zelf houdt zich in een reactie tegenover The Atlantic op de vlakte. "We voeren onderzoek uit om onze dienstverlening te verbeteren en om de content die mensen op Facebook zien zo relevant en prettig mogelijk te maken".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden