Facebook gaf telefoonmakers toegang tot gebruikersdata

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Weer komt Facebook negatief in het nieuws. En weer omdat het bedrijf zonder expliciete toestemming privégegevens van gebruikers heeft gedeeld.

Zeker zestig telefoonmakers waaronder Apple, Samsung en Microsoft hebben jarenlang toegang gehad tot privégegevens van Facebookgebruikers en hun vrienden. Voor tientallen bedrijven geldt dit zelfs nog steeds. Dat schrijft de Amerikaanse krant The New York Times op basis van eigen onderzoek.

De uitkomsten van het onderzoek zijn tegenstrijdig met verklaringen van Facebook zelf, dat zegt dat het verzamelen van data via vriendschappen sinds 2014 niet meer mogelijk is. In april benadrukte topman Mark Zuckerberg tegenover het Amerikaanse Congres nog dat gebruikers bij het inloggen geen informatie van vrienden meer ‘meenemen’.

De dataverzameling had plaats nadat een gebruiker zijn Facebook-account koppelde aan een telefoon, en was mogelijk omdat telefoonmakers speciale overeenkomsten hadden gesloten met Facebook. Het sociale medium werd zo’n tien jaar geleden vooral op computers bezocht en voor lang niet iedere mobiele telefoon was er al een applicatie beschikbaar.

Overeenkomsten

Om het voor gebruikers mogelijk te maken in te loggen op Facebook, konden telefoonmakers bijvoorbeeld een eigen applicatie bouwen. Zo wist Facebook zijn aandeel op mobiele telefoons te vergroten en als tegenprestatie kregen fabrikanten toegang tot data van gebruikers, zoals de relatiestatus en politieke of religieuze voorkeur.

Pikant is dat deze samenwerkingsverbanden al in 2012 leidden tot interne discussies bij Facebook. Dat zegt voormalig medewerker Sandy Parakilas in The New York Times. 'Dit werd in 2012 gezien als een privacyprobleem. Het is schokkend om te zien dat deze praktijk mogelijk zes jaar later nog steeds doorgaat', aldus Parakilas, die bekendstaat als kritisch richting zijn voormalig werkgever.

Een van de fabrikanten met een contract was BlackBerry. Onder het mom van een test liet The New York Times een journalist inloggen op een oude BlackBerry - voor nieuwe toestellen van het merk gelden de afspraken met Facebook niet. Nadat de gebruiker was ingelogd lukte het de BlackBerry-app om data van 556 vrienden van de journalist te verzamelen. Ook kreeg de app toegang tot data van 294 duizend vrienden van vrienden, allemaal door één keer in te loggen en zonder om toestemming te hebben gevraagd.

Cambridge Analytica

Facebook erkent in een reactie op het onderzoek dat fabrikanten via contracten toegang hadden tot gegevens van gebruikers, maar stelt dat privédata nooit zijn misbruikt. “Al deze partnerschappen waren gebaseerd op een gemeenschappelijk belang - het verlangen van mensen om Facebook te kunnen gebruiken, ongeacht hun apparaat of besturingssysteem. Deze partners hebben overeenkomsten getekend waardoor de Facebook-informatie van mensen niet voor andere doeleinden kan worden gebruikt dan om op Facebook lijkende ervaringen na te bootsen.”

Het statement van Facebook werd in de Verenigde Staten met enige hoon ontvangen. In maart verklaarde Facebook namelijk dat het met Cambridge Analytica een vergelijkbare afspraak had. Vlak daarvoor kwam naar buiten dat het bedrijf de gegevens van maximaal 87 miljoen facebookgebruikers (waaronder 90.000 Nederlandse) heeft misbruikt tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Mark Zuckerberg moest hiervoor verantwoording afleggen tegenover het Amerikaanse Congres.

Tim Wu, een bekende Amerikaanse jurist en hoogleraar aan de Columbia Law School, vat op Twitter de mening van veel mensen in de VS samen. 'Facebook heeft wat echte concurrentie nodig van iemand die echt om privacy geeft - ik hoop dat dit of volgend jaar het keerpunt is.'

Lees ook: ‘Privégegevens zijn vogelvrij bij Facebook’

Facebook zit in de problemen nadat uitlekte dat privégegevens van miljoenen gebruikers mogelijk zijn misbruikt om stiekem kiezers te beïnvloeden om op Trump te stemmen.

De tentakels van Facebook reiken veel verder dan zijzelf weten

En niet alleen Facebook zelf spookt van alles uit met de persoonsgegevens van gebruikers. Het bij ontelbare apps gebruikelijke 'inloggen via Facebook' maakt dat die gegevens werkelijk overal kunnen belanden.

Maar is er een alternatief voor Facebook?

Steeds meer gebruikers willen Facebook verruilen voor een alternatief zonder het omstreden verdienmodel. Die bestaan, maar zijn wel kleinschaliger dan de miljardenbusiness van Facebook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden