Fabiola

In Duivendrecht heeft het rijk van de wereld het rijk van God aan bijna alle kanten ingesloten. De Sint Urbanus ligt in een web van op pilaren lopende spoor- en metrobanen. Alleen de twee oude boerderijtjes naast de kerk herinneren aan het verleden, toen de mensen woorden als van kapelaan Versteeg in het parochieblad nog vanzelfsprekend vonden. ,,Velen vergeten hun plicht als mens tegenover God om naar de kerk te komen om God te danken voor het leven. Hij vraagt ons één uurtje vrij te maken op de zondagmorgen om tot rust te komen bij Hem.''

door Koert van der Velde

In de hoogmis borduurt de kapelaan op dit thema voort. ,,God vraagt een duidelijke keuze, die niet altijd even eenvoudig is: kies je voor het rijk van de wereld óf voor het rijk van God.''

Een aanzienlijk deel van de vijftig kerkgangers is van Surinaamse komaf -de Bijlmer, met op Paramaribo na de grootste concentratie Surinamers ter wereld, ligt op schootsafstand.

,,De Surinamers hebben zich op hun zondags opgetut. De dominante kleur is wit'', constateert Fabiola. ,,De Nederlanders zien er gewoon, doordeweeks uit.'' Fabiola heeft zich voor de gelegenheid ingehouden. ,,Ik heb mijn mooie Afrikaanse jurk maar niet aangedaan. En ook mijn fluorescerende roze pruik niet opgezet. Want ik wil niet overdrijven, het midden houden tussen mezelf zijn en niet provoceren.'' Fabiola gaat daarom gekleed in een rode broek met een fel blauwe blouse en daaroverheen een dito sjaal. In de rechterhand een roze tasje en paraplu, links een vrolijke, tot bloem verbouwde vliegenmepper. Om de nek en beide polsen hangen robuuste kralenkettingen. Op zijn gezicht zitten glitter en streepjes groen en blauw. Erboven troont een witte hoed.

Pastor Versteeg heeft een groen gewaad aan, de drie misdienaars dragen witte jurken. ,,Dat vind ik wel leuk, al mag het van mij wel wat uitbundiger. Geef mij wat de kleding betreft maar een kardinaal of een paus.''

,,De pastor liet me koud'', zegt Fabiola. ,,Ik had liever iemand achter het altaar zien staan die me door z'n voorkomen bedwelmt. Een hoogmis is theater, dus als je dan geen goed verhaal hebt, moet de spanning ergens anders vandaan komen.''

Het thema van Versteegs preek is 'vuur' naar aanleiding van Lucas 12 vers 49-53, en gaat over strijd -tussen vijanden, binnen families en in onszelf. ,,Jezus daagt ons uit om de strijd aan te gaan: niet met de ander, maar met onszelf, in ons hart. Vrede moeten we bevechten op onszelf.'' Fabiola: ,,De pastor heeft gemakkelijk praten. Ik heb net de auto van mijn buurman gekocht. Na een week was-ie helemaal kapot. Ik ben geflest en heb nu dus ruzie met die man -een klassiek voorbeeld dat precies past bij deze preek. Wat moet ik doen? De preek van de pastor gaf hier helemaal geen antwoord op.''

Toch valt de mis best in goede aarde. ,,In de kerk kan ik altijd goed nadenken. Het is een plek van rust en bezinning -zolang de pastor geen dingen zegt die me tegen de borst stuiten. Latijnse teksten zijn daarom beter: die versta ik niet en dan komt m'n ongeloof dus minder naar boven borrelen.''

Fabiola heeft een katholieke opvoeding genoten. ,,Die was tot mijn zevende écht katholiek. Het was in het Duitse Beieren van de jaren vijftig. Daarna kreeg ik in Vlaanderen de socialistische variant: alleen naar de kerk bij hoogtepunten in het leven. Er hing thuis weliswaar een kruis aan de muur, maar daar praatte niemand over. Tijdens mijn diensttijd was ik gelegerd in Duitsland. Daar was ik koster en misdienaar van de aalmoezenier. Maar in de loop der jaren is mijn geloof door een reeks incidenten steeds zwakker geworden. Zo werd me in de Dom van Keulen eens de toegang ontzegd omdat ik in een gewaad liep. Ik wees op een van de schilderijen met bijbelse figuren en zei: zie ik er soms anders uit dan zij?''

,,Het nieuws over aartsbisschop Romero die in de kerk werd vermoord en over vluchtelingen die veiligheid zochten in een kerk die prompt werd gebombardeerd, maakte mijn geloof nog zwakker. 'Dit is een huis van gebed' staat er op een pilaar in de Urbanuskerk. Een plek dus waar God je gebeden hoort. Als juist daar dan toch zulke erge dingen gebeuren, doet dat voor mij de deur zo ongeveer dicht. Je mag van God toch verwachten dat hij in ieder geval in zijn eigen huis zulke onrechtvaardige dingen voorkomt?''

Helemaal dicht ging Fabiola's deur drie jaar geleden. ,,Toen zag ik de arm van het Jezusbeeld bovenop de Mozes en Aüronkerk aan het Waterlooplein in Amsterdam spontaan naar beneden vallen, bijna op het hoofd van een zwerver.'' Dit gebeurde tegelijkertijd met een treurige gebeurtenis in zijn leven. ,,Mijn vriend pleegde zelfmoord. Hij was katholiek maar werd opgevroten door gevoelens van schuld en zonde.''

Bij de liederen evenals bij de eucharistie blijft Fabiola zitten. ,,Het is theater: ik wil best publiek zijn, maar geen deelnemer. Anders zou ik me hypocriet voelen. Bovendien kan ik al zittende de mensen beter bekijken.''

Fabiola is misschien wel Amsterdams bekendste, in ieder geval opvallendste persoonlijkheid, aanwezig bij elk denkbaar alternatief en regulier evenement. Maar in de Urbanuskerk kijken de mensen alsof hij van Mars komt. ,,Zolang ze geen nare dingen zeggen, vind ik het altijd leuk als ze naar me kijken. Dan kijken we gezellig naar elkaar.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden