EZ bevordert wildgroei bedrijventerreinen

Iedereen ergert zich aan de verrommeling van het landschap. Maar er komen nog steeds nieuwe bedrijventerreinen bij. Tijd voor een trendbreuk.

Terwijl minister Cramer van ruimtelijke ordening de wildgroei aan bedrijventerreinen in Nederland wil tegengaan, lijkt haar collega Van der Hoeven het probleem te negeren. Uit de begroting van het ministerie van economische zaken (EZ) spreekt namelijk geen enkele twijfel over het huidige bedrijventerreinenbeleid. Het Nederlandse landschap wordt daardoor verder aangetast.

Veel mensen ergeren zich aan de verrommeling van het landschap. Vooral de wildgroei aan nieuwe bedrijventerreinen en de verloedering van bestaande is velen een doorn in het oog. Volgens minister Van der Hoeven moeten we dit probleem niet overdrijven, zo stelt zij in een recent interview met het tijdschrift Bedrijventerrein.

Die stelling staat in groot contrast met de feiten. Het areaal aan verouderde bedrijventerreinen is de afgelopen tien jaar verdubbeld tot ruim 30.000 hectare. Dat wil zeggen dat van elke drie hectare bedrijventerrein er één is verouderd en kampt met leegstand en verloedering. De Nederlandse Vereniging van Bouwondernemers (NVB) denkt dat zonder beleidswijziging het aantal verouderde terreinen binnen afzienbare tijd wederom zal verdubbelen en dat deze „dreigen te verworden tot no-go-area’s en broedplaatsen van criminaliteit”.

Belangrijkste oorzaak van die toenemende verloedering is het overaanbod aan nieuwe terreinen. Bij hun zoektocht naar een moderner en groter pand kiezen bedrijven liever uit het brede aanbod van goedkope kavels op nieuwe bedrijventerreinen, dan te investeren in de renovatie of sloop en nieuwbouw op bestaande terreinen. Bij verhuizing laten bedrijven een verouderd pand achter, dat vaak leeg blijft staan of voor een appel en een ei wordt verhuurd. Dat werkt vervolgens zeer inefficiënt ruimtegebruik in de hand.

Deze vicieuze cirkel van overaanbod van nieuwe bedrijventerreinen en leegloop van bestaande is al decennia gaande. Gemeenten hebben er geen belang bij die cirkel te doorbreken. In onderlinge concurrentie willen ze bedrijven naar zich toe trekken en soms proberen zij met de uitgifte van nieuwe terreinen de gemeentebegroting sluitend te maken. Met als gevolg dat het landschap bij elk dorp, bij iedere stad en langs spoor- en snelwegen wordt ontsierd door steeds meer lelijke platte dozen.

Iets wat niemand wil, maar wat toch gebeurt. Provincies en het ministerie van EZ hebben nooit willen ingrijpen. EZ heeft met haar zogenaamde Bedrijfs Locatie Monitor (BLM) juist altijd ruim baan gegeven aan gemeenten. Met de BLM berekent EZ hoeveel ruimte er de komende jaren nodig is voor nieuwe bedrijventerreinen. Die rekenmethode is echter volstrekt achterhaald. Ontwikkelingen uit het verleden worden namelijk doorgetrokken naar de toekomst.

Zo gaan de berekeningen uit van toenemende leegstand, extensiever ruimtegebruik (meer vierkante meter per werknemer) en verdere ’ontmenging’ van wonen en werken. Dat laatste betekent dat steeds meer dienstverlenende bedrijven uit de stad wegtrekken en zich vestigen in kantoorgebouwen aan de rand van de stad. Door deze ongewenste ontwikkelingen als uitgangspunt te nemen is de uitkomst van die berekeningen logischerwijs dat er veel nieuwe terreinen nodig zijn. En daarmee wordt de vicieuze cirkel gesloten. Want de aanleg van die nieuwe terreinen stimuleert op haar beurt de leegloop van bestaande.

Minister Van der Hoeven houdt zich op de achtergrond in het politieke debat maar heeft er tegelijkertijd voor gezorgd dat twee ’topprojecten’ van haar ministerie geen averij oplopen. Zo moet het nieuwe bedrijventerrein bij Moerdijk, pal naast een enorm groot bestaand bedrijventerrein met veel leegstand, er toch komen. En er komt weer een nieuw onderzoek naar de wenselijkheid van een grootschalig bedrijventerrein in de Hoeksche Waard, terwijl een meerderheid van de Tweede Kamer dit het liefst direct wil schrappen.

De Tweede Kamer moet van de minister eisen dat zij zich inzet voor een trendbreuk. Die is alleen mogelijk door de aanleg van nieuwe terreinen fors terug te schroeven. Er ligt al genoeg bouwrijpe grond op nieuwe terreinen om de groei van de werkgelegenheid tot 2020 op te vangen. Er is dus voorlopig geen enkele economische noodzaak om nog meer nieuwe terreinen aan te leggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden