Extreem sporten is niet gevaarlijk, vinden waaghalzen

Natalia Molchanova won in 2005 het eerste wereldkampioenschap free-diving voor vrouwen in Villefranche-sur-Mer. Beeld afp

De 53-jarige Russische wereldkampioen free-diving Natalia Molchanova verdween deze week tijdens een privéduik in de diepte, om niet meer boven te komen. Het is niet de eerste keer dat een waaghals omkomt bij extreme sporten waarbij een ongeluk in een klein hoekje zit. Wat beweegt hen om toch zo'n sport uit te oefenen?

Molchanova dook zondag bij de kust van het Spaanse eiland Formentera het water in, en kwam niet meer boven. Bij het vrijduiken hou je je adem in en ga je zonder gasfles onder water. Binnen de sport bestaan allerlei disciplines: van zo diep mogelijk het water induiken tot zo lang mogelijk horizontaal onder water zwemmen. Molchanova had maar liefst 41 wereldrecords. "Ze deed waar ze van hield", zegt de international freediving association over Molchanova. "Natalia heeft zo'n sterke passie voor free- diving dat ze haar leven eraan wijdde."

Extreme hobby
De Russische is niet de enige die haar extreme hobby met de dood moest bekopen. In 2012 overleed de 29-jarige Canadese Freestyle skiër Sarah Burke. Bij het Freestyle skiën worden allerlei soorten sprongen met of zonder draaiingen gemaakt. Ze was net zo enthousiast over haar sport als Molchanova en voerde campagne om het Freestyle skiën toe te laten op de Olympische Spelen. Over het leven van haar en haar man die ook skiër is, zei ze: "De essentie van ons leven is op de berg staan. Dat is waar we elkaar ontmoet hebben, waar we spelen, wonen. Waar we zullen sterven."

Sarah Burke in de 'Halfpipe freestyle FIS World Cup Grand Finals 2008'. Beeld epa

Ook de 32-jarige Nederlander Martijn Seuren was als bergbeklimmer gepassioneerd over zijn sport. Hij kwam vorige maand om het leven tijdens een val van de Mont Blanc. Eerder dit jaar zei hij volgens de Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging: "Eigenlijk ga ik ervan uit dat ik in de bergen om het leven kom. Ik hoop het natuurlijk niet. Ik wil heel oud worden en als het even kan, wil ik tot op hoge leeftijd blijven klimmen. Maar als het toch gebeurt, dan heb ik in elk geval mijn passie gevolgd."

Verslavend
Iedere activiteit met een uitdaging waarin je steeds een stapje verder kan gaan is belonend, zegt sportpsycholoog Jason van der Burgt. Dat extreme sporters zo enthousiast over hun sport zijn, heeft daarmee te maken. Met het verbeteren van jezelf komt er dopamine vrij in je hersenen. Dat geeft een fijn gevoel, maar is ook verslavend. "Iedere keer heb je een grotere uitdaging nodig om hetzelfde beloningsgevoel te krijgen."

Volgens Van der Burgt zien extreme sporters hun sport zelf vaak niet zozeer als gevaarlijk. Het trainen gaat geleidelijk, ze verbeteren zich, en gaan steeds een stapje verder. "Sporten is een heel taakgerichte bezigheid met een duidelijke structuur en kaders waarbinnen je moet functioneren. Het geeft veel houvast en vertrouwen. Daar houden wij mensen van", zegt Van der Burgt. "Uiteindelijk nemen extreme sporters een gecalculeerd risico, net als iedereen in het leven. Een oude vrouw die slecht ter been is en niet oplet in het verkeer, loopt ook gevaar."

Eric Brymer, een Canadese sportpsycholoog zegt dat extreme sporters over het algemeen minder last hebben van angsten, assertief zijn en realistisch. Hij koppelt de extra focus die een extreme sporter moet hebben aan het geluksgevoel. Volgens hem kunnen extreme sporters een gevoel van transcendentie krijgen. "Wij noemen dat 'flow-ervaring", zegt de Nederlander Van der Burgt. "In je sportcarrière krijg je dat hoogstens drie tot vier keer als je optimaal geconcentreerd bent, en boven jezelf uitstijgt."

Thrill-seeker
Het type mens dat voor een extreme sport kiest is volgens Van der Burgt meestal een 'thrill-seeker': iemand die een uitdagende activiteit nodig heeft om te kunnen groeien. Mensen die ver komen met hun hobby, worden door andere thrill-seekers als inspiratie gezien om het beste uit zichzelf te halen. De directe omgeving herkent dat vaak, omdat thrill-seeking een sterk genetische component heeft.

Maar als je niet behept bent met dezelfde thrill-seeking koorts kan het best lastig zijn om de extreme capriolen van je naasten te verdragen. In 2012 overleed de Zweedse 37-jarige Wioletta Roslan tijdens het base-jumpen, een vorm van parachutespringen waarbij je niet vanuit een vliegtuig springt, maar vanaf bijvoorbeeld een gebouw of een berg zonder reserveparachute. Roslan was vier maanden zwanger en wilde nog een laatste sprong maken voordat ze zou stoppen met haar passie. Haar moeder stond bij iedere sprong doodsangsten uit, en had haar gesmeekt de laatste sprong niet meer te maken.

Verzoend
De zoon van free-diver Molchanova is zelf ook een fervent free-diver, en kan zich daardoor goed inleven in haar extreme activiteiten. Hij lijkt zich te hebben verzoend met het idee dat zijn moeder is omgekomen in de zee. De 28-jarige zegt in de New York Times: "Het lijkt erop dat ze in de zee blijft. Ik denk dat ze dat fijn vindt."

Voor Kimmo Lahtinen, de president van de international freediving association leeft Molchanova voort: "Supersterren sterven niet. Ze blijven schijnen."

Base-jumpen in Maleisië Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden