Extreem rechts in VS extreem 'christelijk'

Richard Singelenberg, een medewerkers, doet beroepshalve onderzoek naar sekten.

RICHARD SINGELENBERG

Naar Europese begrippen is het vreemd, dat iemand met McVeigh's politieke opvattingen, zich bekommert om het lot van aanhangers van een godsdienstige groepering. Maar in de Verenigde Staten kunnen veel rechts-radicale bewegingen beschouwd worden als extreme varianten van het christelijk fundamentalisme.

Bekend is de Ku Klux Klan, die zich hoofdzakelijk in de zuidelijke staten manifesteert. Maar sinds het midden van de jaren '80 laat ook 'Christian Identity' van zich horen. Anders dan de Ku Klux Klan, is Christian Identity geen strak geleide hiërarchische organisatie, maar een diffuus en groezelig conglomeraat van naar schatting 3500 onafhankelijke bewegingen, individuën en postbusnummers.

In dit bizarre gezelschap tooit de ene club zich met de naam 'Aryan Nations', de andere noemt zich 'Bruders Schweigen' of 'White American Freedom Fighters' of 'The Covenant, Sword and Arm of the Lord'. Het varieert van nazistische survivalgroepen tot minuscule racistisch-religieuze sekten of obscure huiskamerexegeten, die trachten aan te tonen dat de blanke superioriteit reeds in de bijbel ligt verankerd.

De verschillen in ideologie zijn groot, maar wat hen allen bindt is de opvatting dat de Amerikaanse samenleving aan de rand van de afgrond staat. Allen zijn ervan overtuigd dat de Verenigde Staten het slachtoffer is van een satanisch komplot, met vertakkingen in alle geledingen van de maatschappij. De samenzwering zou geleid worden door 'vooraanstaande joden', die samen met 'corrupte regeringsambtenaren' en industriële magnaten in het diepste geheim bezig zijn Gods uitverkoren land te vernietigen.

Sterilisatie

Massale werkloosheid, ongebreidelde criminaliteit, abortusklinieken, feminisme, positieve discriminatie van minderheden, allemaal zijn het voor betrokken groepen klare signalen. In combinatie met bijbelse onheilsprofetieën zijn het er meer dan genoeg om zeker te weten dat de natie bezig is haar eigen graf te graven.

Het roer moet dus om. De christelijke waarden dienen te worden hersteld en er moet teruggekeerd naar het ware blanke patriottisme. Voor zwarten en andere etnische minderheidsgroepen is in het gerestaureerde Amerika in het meest gunstige geval slechts een marginale rol weggelegd. Immers, zo luidt de exegese, de bijbel laat duidelijk zien dat deze rassen een schadelijke invloed hebben op het genetisch materiaal van de blanke. Zij moeten worden verbannen naar de uithoeken van het land, gerepatrieerd naar Afrika of anders gesteriliseerd.

Monolithische, federale regeringsinstellingen als de belastingdienst en de FBI dienen te verdwijnen. Want voor arrogante machthebbers in Washington, die met één pennestreek kunnen beslissen, dat de ware Godvrezende patriot niet eens meer een wapen mag bezitten om zijn huis en haard te beschermen tegen vreemde horden, zal óók geen plaats meer zijn. De ruggegraat van het Nieuwe Amerika zal bestaan uit kleinschalige gemeenschappen, die hun eigen boontjes doppen.

Moord

Over de wijze waarop de restauratie dient plaats te vinden, lopen de gedachten binnen Christian Identity uiteen. De Populist Party bijvoorbeeld, onder leiding van een ex-kolonel van de Special Forces van wie wordt gezegd dat hij model heeft gestaan voor Rambo, probeert via politieke lobbies invloed uit te oefenen. Maar vertegenwoordigers van de radicale vleugel, als mensen van 'The Order' hebben van zich doen spreken door gewelddadige, criminele activiteiten onder de leus 'Jezus en Hitler leiden ons naar de overwinning'. Hun naam staat onder overvallen op geldtransporten en onder de moord in 1984 op Alan Berg, een joodse talk-show presentator uit Denver, Colorado.

Alan Berg was niet het eerste slachtoffer. In de periode 1980-1985 zijn tenminste vijftig mensen rechtstreeks ten gevolge van georganiseerde acties van extreem rechts om het leven gekomen. Voor groeperingen als 'The Order' staat het buiten kijf, dat de omverwerping van de huidige regering bij voorkeur op gewelddadige wijze dient plaats te vinden.

In het rechts-extremistische milieu circuleert al geruime tijd het boek The Turner Diaries, waarin aan de hand van een science fiction-achtig scenario wordt aangegeven hoe het einde van de huidige machthebbers bespoedigd kan worden: de vliegbasis Vandenberg wordt veroverd, waarna de hoofdpersoon zich met een met atoomkoppen geladen vliegtuig als een ware martelaar voor de goede zaak te pletter vliegt op het Pentagon. Na deze vernietigende aktie stort de bestaande orde in, waarna de nieuwe machthebbers geleidelijk aan hun controle over de wereld gaan uitoefenen. Teneinde het probleem van de raszuiverheid voor eens en altijd op te lossen, worden de niet-blanke continenten effectief gesteriliseerd met chemische, biologische en radioactieve middelen. Zo wordt Gods plan op daadkrachtige wijze ten uitvoer gebracht, aldus de schrijver.

Landbouw

Christian Identity komt in het gehele land voor, maar de hoogste concentraties zijn te vinden in de noordwestelijke, overwegend agrarische staten Washington, Oregon en Idaho, en rondom de Grote Meren in Wisconsin en Michigan.

Het huidige, Amerikaanse rechts-radicalisme is nog nauwelijks wetenschappelijk onderzocht - er is niet veel meer dan een uit 1990 daterende sociologische studie van James Aho en een historische analyse, die vorig jaar is gepubliceerd. Daarom kan er weinig met zekerheid gezegd worden over het sociale profiel van de aanhangers.

Sociologisch onderzoek in Idaho liet zien dat de sympathieën voor rechts-extremisme weinig te maken hebben met opleiding, inkomen, beroep en overige sociale kenmerken. Volgens Aho is het een kwestie van opvoeding: het merendeel is afkomstig uit een conservatief of een fundamentalistisch-religieus milieu en krijgt het gedachtengoed mee van gezinsleden, vrienden en kennissen.

Of die bevinding ook van toepassing is op de geïndustrialiseerde streken in de staat Michigan, waar Mc Veigh vandaan komt, is de vraag. Detroit en omgeving zijn een paar jaar geleden zwaar getroffen door de instorting van de autoindustrie en de daaruit voortvloeiende massawerkloosheid. De snelle werkloosheidsgroei zou een vruchtbare voedingsbodem kunnen zijn voor extremistische politieke opvattingen. Het is voorstelbaar dat de 'Michigan Militia', de groepering waarvan gezegd wordt dat ze McVeigh heeft 'voortgebracht', in een dergelijk sociaal moeras goed gedijt.

De sociale utopie van de rechts-radicalen heeft de gedaante van een onafhankelijke gemeenschap van pioniers, die geen inmenging dulden van een anoniem en ver verwijderd staatsapparaat. De regering is de grootste vijand. Extreem rechts was daarom diep verontwaardigd na de aanval op de Branch Davidians in Waco. In een stortvloed van communiqué's werd gewezen op het verfoeilijke karakter van de regering en de federale politiemacht FBI, die deze tragedie op hun geweten hadden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden