Extreem rechts floreert in Hongarije, mede door inmenging Brussel

Confrontatie tussen politie en aanhangers van de extreem-rechtse partij Jobbik in Boedapest, begin deze maand. ©AP Beeld
Confrontatie tussen politie en aanhangers van de extreem-rechtse partij Jobbik in Boedapest, begin deze maand. ©AP

De extreem-rechtse oppositiepartij Jobbik floreert in de Hongaarse opiniepeilingen. Regeringspartij Fidesz ligt onder vuur in binnen- en buitenland vanwege de omstreden grondwetswijzigingen die premier Viktor Orbán door het parlement drukt. Het heeft Fidesz, maar ook de linkse oppositie een hoop stemmen gekost.

Jobbik profiteert, en niet alleen in het arme noordoosten waar de partij een stevige basis heeft. Het clichébeeld van kaalgeschoren leden van de Hongaarse Garde die lokale Roma intimideren klopt niet meer. Jobbik heeft een groeiende aanhang onder hoogopgeleide intellectuelen die zich vooral aangetrokken voelen door de antiliberalistische en nationalistische denkbeelden van de partij. Márton Gyöngyösi past in dat plaatje. Tot 2010 werkte hij voor consultancybureau KPMG, inmiddels is hij parlementariër namens Jobbik.

De zigeunerkwestie speelt voor Gyöngyösi een rol. Hij heeft geen moeite met het optreden van de Garde, de paramilitaire organisatie van Jobbik. "Misschien dat sommigen zich geïntimideerd voelen als die orde op zaken komt stellen", zegt hij schouderophalend, "maar verontwaardiging daarover gaat eraan voorbij dat mensen in veel dorpen lijden onder de criminaliteit van niet-aangepaste zigeuners. Het mag onbelangrijk lijken als iemand zijn appelboom wordt leeggestolen, maar het betekent veel als je zelf ook arm bent." Hij pleit voor gedwongen integratie. Bijvoorbeeld door Roma-kinderen naar kostscholen te sturen, zodat de cirkel van ongeschooldheid en werkloosheid wordt doorbroken.

Gyöngyösi heeft het vooral over de kwalen van het liberalisme. De economische crisis. De verzwakking van de Europese christelijke cultuur die ruimte geeft aan de opkomst van de islam. Het grote aantal migranten in West-Europa. De politieke correctheid waardoor de zigeunercriminaliteit geen aandacht krijgt. De linkse pers.

"Jobbik-partijleider Gábor Vona zei onlangs dat de economische crisis de crisis van de liberale democratie is", zegt Gyöngyösi. Die democratie is volgens hem verworden tot een zaak van de partij-elites. Jobbik is feitelijk democratischer dan andere partijen, meent hij. "Wij laten de mensen echt aan het woord. Voor de verkiezingen in 2010 plakten andere partijen affiches, wij organiseerden overal bewonersfora om te horen wat de problemen zijn."

Een nieuw speerpunt van Jobbik, en een onderwerp waarmee de partij zijn basis buiten het arme noordoosten probeert te versterken, is het Hongaarse EU-lidmaatschap. Recent kreeg Hongarije veel kritiek vanuit de EU omdat het land grondwetswijzigingen doorvoert die de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de centrale bank ondermijnen. Dat gaat lijnrecht in tegen Europese richtlijnen. De kritiek in Hongarije ligt gevoelig, en dat schept ruimte voor een anti-EU-partij. "De nieuwe begrotingsregels van de unie betekenen dat wij onze economische soevereiniteit kwijt zijn", meent Gyöngyösi. Daarom wil Jobbik een referendum over het lidmaatschap.

Nog steeds is een ruime meerderheid van de Hongaren voor de EU, maar aantasting van de soevereiniteit is een sterk argument in een land waar veel mensen, en niet alleen Jobbik-aanhangers, hun bumper versieren met stickers van de Hongaarse grenzen van voor de Eerste Wereldoorlog. Veel van die mensen leggen een direct verband tussen het in Versailles ondertekende vredesverdrag destijds en de Brusselse inmenging nu.

Voor Gyöngyosi, en voor Jobbik, is de gedachte aan een volledig onafhankelijk Groot-Hongarije meer dan alleen maar sentiment. "Ik weet dat het een droom is, op dit moment. De politieke, demografische en militaire situatie zijn er niet naar. Maar niets is onveranderlijk, ik hoop dat alle Hongaren verenigd worden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden