'Extra straf en behandeling kost veel geld'

Criminologe: Veel criminelen wordt ten onrechte grote kans op recidive toegedicht

"Het is geen prettige boodschap", zegt criminologe Joke Harte van de Vrije Universiteit Amsterdam over het Brits-Amerikaans-Zweedse onderzoek dat concludeert dat de kans op recidive moeilijk te voorspellen is. De tests die rapporteurs vaak gebruiken voor psychologische onderzoeken in opdracht van rechters zijn daarvoor te onzeker. "Politici en beleidsmakers willen graag horen hoe mensen zich later zullen gedragen. Rechters vaak ook. Maar dat kan blijkbaar niet."

Moeten er dan betere tests komen om dit in te schatten?
"Bij seksuele daders zouden de testen nog wel beter kunnen. Maar over het algemeen zou ik niet nog meer verwachten van deze tests. Gedrag is moeilijk voorspelbaar. Dat kun je maar beter toegeven. Rapporteurs moeten duidelijk maken dat er een flinke foutmarge is. Het verrast mij niet, ik heb zelf ook onderzoek naar de testen gedaan en ook daarvan was de conclusie dat je in individuele gevallen eigenlijk weinig kunt zeggen over de kans op recidive. Dat onderzoek is nu, veel grondiger, herhaald. Een van de conclusies is dat veel mensen ten onrechte een grote kans op recidive krijgen toegeschreven. Terwijl ze in werkelijkheid niet meer opnieuw hetzelfde misdrijf begaan. Zo dupeer je die mensen, en de extra straf en behandeling kost de samenleving veel geld."

Willen rechters dan vaak het zekere voor het onzekere nemen?
"Rechters houden niet zo van risico-inschatting, die willen zekerheid. Kijk, misschien wil je er als samenleving voor kiezen om het zekere voor het onzekere te nemen en toch volhouden dat de kans op recidive vaak behoorlijk groot is. Maar we moeten wel beseffen dat we daarbij de fout maken dat we velen ten onrechte die grote kans toedichten. Het omgekeerde gebeurt trouwens ook, maar minder vaak: we denken dat mensen niet in herhaling vervallen, maar het gebeurt toch."

Wat is dan nog de waarde van deze tests?
"Ze zijn ingevoerd om het klinisch oordeel van rapporteurs aan te vullen. Ze hebben ook voordelen: je komt zo tot een oordeel op een manier die zichtbaar is, en iedereen wordt op dezelfde manier getest. Maar het zou beter zijn als rapporteurs aangeven dat het maar een onderdeel is van hun totale oordeel. En dat er dus geen heel harde cijfers over recidive zijn te geven."

Doen rapporteurs dat nu al?
"Naar mijn indruk verschilt dat heel sterk per rapporteur. Maar ik weet dat er bij veel gedragsdeskundigen onvrede is. Bijvoorbeeld over de eis van justitie dat er bij verlenging van tbs steeds een test moet worden afgenomen. Die discussie zal weer flink oplaaien na deze publicatie."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden