Extra schapen en geiten aan boord van Laagwaters Ark van Noach

Grafische vormgeving

’Grafisch Nederland 2008 Een nieuwe tijd’, novelle van Toon Tellegen verbeeld door negen ontwerpers, www.grafischnederland.nl, euro 49,50, isbn/ean 978-90-70809-06-5.

Aangezien meneer Jacob Laagwater bij een kalkfabriek werkt, zitten zijn kleren en wenkbrauwen altijd onder de kalk. Hij is sterk, want met gemak gooit hij een zak kalk van zestig kilo door een raampje boven z’n hoofd. Tot zover nog niks aan de hand met het hoofdpersonage uit de novelle ’Een nieuwe tijd’, die Toon Tellegen voor de Grafische Cultuurstichting schreef.

Negen ontwerpers hebben het verhaal van Jacob Laagwater verbeeld in typografische vormgeving (Ontwerpbureau Lava), fotografie (Elspeth Diederix), tekeningen (Paul Faassen, Harmen Liemburg), typografische beelden (René Knip), schilderingen (Vittorio Roerade), grafische animatie (Ellen Kromhout, Joost de Boer) en muziek (Hans Muller, David Benqué). Zo groeide de novelle uit tot een kloek prentenboek, waarbij iedereen zoveel en zo lastig mogelijk technieken mocht toepassen.

Jacob Laagwater gaat niet naar de kerk, maar is wel bijbelvast. Dagelijks leest hij zijn twee zonen uit de bijbel voor, en verandert de verhalen al voorlezende.

„Hij liet Daniël een bepaald soort kruid in de leeuwenkuil meenemen, waardoor de leeuwen in slaap vielen. Hij liet extra schapen en geiten in de Ark van Noach toe, zodat de leeuwen en tijgers te eten hadden. Hij liet Abel met minachting naar Kaïn kijken en naar hem spugen, zodat Kaïn met recht in razernij ontstak en hem doodsloeg. Hij liet Jozef de vrouw van Potifar verleiden en doen alsof zíj hém probeerde te verleiden en hij niets van haar wilde weten.”

Laagwater weet van de zeven hoofdzonden, maar belangrijker vindt hij de zeven eigenschappen die iedereen dag in dag uit in zich moet bevechten: onbeholpenheid, besluiteloosheid, roekeloosheid, onverschilligheid, hooghartigheid, onnadenkendheid en oppervlakkigheid. „Hij noemde ze averechtse eigenschappen en had hun namen op een bord geschilderd dat in zijn huis aan de muur hing. Hij nam ze dagelijks door met zijn vrouw en zijn twee zoons. ’Wat zijn jullie vandaag geweest? Onverschillig? Besluiteloos? En hoe en waarom?’ ”

Op een dag wordt hij ontslagen. Arbeiders van de kalkfabriek waren bang van hem, van zijn verhalen over de wandaden van God en bang dat Laagwater zich wie weet in een kalkoven zou storten.

Dat doet Laagwater allicht niet. In plaats daarvan wordt hij brugwachter van de Julianabrug: „Een oude brug, met een houten middenstuk, die met de hand werd opengedraaid, zo’n vier keer per dag, als er een schip met bakstenen moet passeren of een verroeste boot naar de werf aan het eind van de haven werd gesleept.”

Lang duurt Laagwaters brugbetrekking niet. Vermomd in een wolk komen engelen hem vanaf een Jacobsladder tevergeefs halen.

Medesamensteller van het prentenboek Bert Jalink: „Het ging er vooral om dat de meewerkende lithografen, drukkers, binders en andere grafische bedrijven bereid waren iets anders of veel meer te doen dan wat ze gewend zijn. Witte schilderijen reproduceren, gelijkmatig zwart drukken, wit drukken en foliedrukken in drie kleuren, het is beslist geen dagelijks werk. En welke zeefdrukker maakt het mee dat hij een heel katern moet drukken met twee transparante inkten?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden