Extra les in burgerschap nodig voor migrantenkinderen

'Goed onderwijs vergroot de slagingskansen in de samenleving' Beeld anp
'Goed onderwijs vergroot de slagingskansen in de samenleving'Beeld anp

Het vak burgerschap leert scholieren de sociale vaardigheden om aan een baan te komen, en om zich te redden in de samenleving.

Er is in Amsterdam de afgelopen jaren enorme vooruitgang geboekt bij het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs, tegen de stroom van cynici in die zeiden dat slecht onderwijs nou eenmaal bij de grote stad hoort. Het aantal zwakke en zeer zwakke scholen daalde sterk, Citoscores zijn omhoog gegaan en rekenen, lezen en schrijven staan weer centraal.

Nu is het tijd voor de volgende stap. Onderwijs gaat over meer dan alleen taal en rekenen. Leraren die dagelijks in de klas staan weten dat je kinderen iets mee kunt geven wat niet in een diploma te vatten is.

Sociale omgangsvormen en de juiste mentaliteit zijn minstens even belangrijk om succesvol te zijn in de maatschappij. Want wat heb je aan kennis als je de vaardigheden niet bezit om die effectief te gebruiken? Onderwijs is dan hetzelfde als een bibliotheek aanleggen in een weiland zonder wegen ernaartoe om die te gebruiken.

Verplichting
Sinds 2005 zijn basis- en middelbare scholen wettelijk verplicht 'actief burgerschap en de sociale integratie' van leerlingen te bevorderen. In de praktijk worstelen scholen echter met de invulling van die verplichting.

De onderwijsinspectie vindt dat Nederlandse scholen achterlopen. Als we niet oppassen wordt burgerschap een theoretisch vak waarbij kinderen leren over verschillende godsdiensten en het aantal leden in de Tweede Kamer, zonder dat er aandacht wordt besteed aan dingen waar ze in hun verdere leven daadwerkelijk wat aan hebben. Goed onderwijs zorgt voor kennis en begrip, maar ook voor de mentaliteit en eigenschappen om te slagen in de samenleving.

In de Verenigde Staten is de ervaring dat alleen goed onderwijs bij achterstandsleerlingen vaak niet voldoende is voor een succesvolle schoolcarrière. Zodra leerlingen naar de universiteit gaan, vallen ze binnen de kortste keren uit vanwege een gebrek aan kennis van sociale omgangsvormen en een goede mentaliteit, zelfs uitblinkers op de middelbare school.

Ongekende luxe
Als reactie hierop heeft een aantal Amerikaanse scholen een zogenaamde SLANT-strategie ontworpen, die staat voor 'Sit-up, Listen, Ask and answer questions, Nod and Track the speaker'. Kinderen maken zich hierdoor vanaf jonge leeftijd sociale vaardigheden eigen. Het resultaat is verbluffend. Ze passen de vaardigheden na korte tijd al toe alsof ze nooit anders gedaan hebben.

Er zijn talloze impliciete maatschappelijke codes waar mensen zich aan conformeren, van een hand geven tot iemand aankijken die tegen je praat. Zodra deze eigenschappen zijn aangeleerd, lijken ze vanzelfsprekend.

Voor een grote groep kinderen is dat echter een ongekende luxe. Met name voor jongeren met een migratieachtergrond is het minder vanzelfsprekend dat papa een stage regelt of mamma helpt bij het schrijven van een sollicitatiebrief. Ook worden deze jongeren vaak minder gestimuleerd om een bijbaan te nemen, met als gevolg dat ze minder werkervaring hebben, minder netwerk en dus minder kennis van de codes van werknemer- en werkgeverschap. Goede schoolprestaties kunnen die achterstand maar deels compenseren.

Werkgevers zouden aan de poorten van de scholen van de grote steden moeten staan rammelen om jongeren in dienst te nemen. De tijd dat ze hun personeel en stagiaires buiten de regio zoeken moet afgelopen zijn.

Op de agenda
Daarom moet burgerschapsonderwijs prominent op de agenda. Niet door een klasje burgerschap met theoretische beschouwingen over de rechtsstaat, maar lessen waarin toegepaste vaardigheden onderwezen worden die je nodig hebt om aan een baan te komen en om je te redden in de samenleving. Hier zou zowel op scholen als in lerarenopleidingen meer aandacht voor moeten komen, zodat leraren kunnen leren burgerschap effectief te verwerken in hun onderwijs.

Scholen en bedrijven zijn hierin samen aan zet. De jongeren van nu dragen de economie van de toekomst. Niet alleen de jongeren zelf, maar de samenleving als geheel plukt hier de vruchten van.

Kansen van leerlingen op de arbeidsmarkt nemen toe, terwijl we tegelijkertijd actieve, betrokken en verantwoordelijke jongeren in de stad krijgen die weten wat de sociale normen zijn en de mentaliteit hebben daar naar te leven. Jongens en meisjes die werkgevers graag in dienst nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden