Extra cultuurgeld belangrijk signaal

Bussemaker roept de politiek op om kunst en cultuur als waardevol fenomeen te beschouwen

Het harde nieuws is dat er 18,6 miljoen euro extra komt. Dat Huis Doorn gered lijkt, Slot Loevestein, Rijksmuseum Twenthe, de collectie van het Tropenmuseum en het Metropole Orkest. Dat minister Jet Bussemaker de bezuinigingen op de kunstsector deels terugdraait.

Gisteren maakte ze het bekend: in de jaren 2017 tot 2020 komt er meer geld voor cultuur. Niet alleen voor een aantal musea, ook voor talentontwikkeling en cultuureducatie voor de jeugd. Voor 'een andere cultuurbeleving', met een grotere rol voor vernieuwing.

Eigenlijk is er, zoals de Raad voor Cultuur berekende, bijna dertig miljoen nodig om alle knelpunten op te lossen. Zoveel is er niet. Maar toch betekent dit heel wat: het voorkomt dat er nog meer instellingen omvallen dan de 41 die sneefden na de maatregelen van Bussemakers voorganger Halbe Zijlstra. Die laatste tien miljoen kan een volgend kabinet misschien bijeen sprokkelen, hoopt de minister.

Maar even belangrijk is het andere, zachtere nieuws. Dat zit in de toon waarop Bussemaker haar nieuwe beleid presenteerde. Haar voorganger Halbe Zijlstra, die 200 miljoen op de sector bezuinigde, heeft volgens Bussemaker onterecht het beeld geschapen 'dat kunstenaars subsidieslurpers zijn die met hun rug naar de samenleving zouden staan'.

Cultuur, zegt Bussemaker, is juist van grote waarde. "De kracht van cultuur", zei ze gisteren, "gaat altijd verder dan mooi of lelijk, verder dan vrijetijdsbesteding of verstrooiing. De kracht van cultuur is om ons de werkelijkheid met andere ogen te laten zien."

Voortaan benadrukte de minister, zal het cultuurbeleid ervan uitgaan dat kunst altijd waardevol is. Kunst, zegt Bussemaker, heeft 'een verbindende kracht'. Dat uitgangspunt is een harde breuk met het beleid van Zijlstra, die de waarde van kunst mat aan het aantal bezoekers dat er een kaartje voor koopt. Bussemaker: "De weerstand tegen kunst en erfgoed vind ik onterecht. Nederland is een wereldspeler als het om kunst en cultuur gaat en dat is een grote verworvenheid."

Dat is ook te danken aan de overheid, zegt de minister. Die moet de cultuursector 'vertrouwen schenken'. Lees dat laatste, zegt Bussemaker, als een oproep aan de politiek. Die moet wel oog hebben voor het afnemende draagvlak voor cultuur in de samenleving, maar daar juist het debat over aangaan.

Beloond voor ambitieuze vernieuwing

"Het is ontzettend goed nieuws dat het Tropenmuseum open kan blijven. We voelen het als een bevestiging van onze nieuwe aanpak", zegt directeur Stijn Schoonderwoerd van het Tropenmuseum, Museum Volkenkunde en het Afrika Museum. Om opheffing te voorkomen, fuseerde het Tropenmuseum in Amsterdam een jaar geleden met de twee andere musea. Een kwart van het personeel werd ontslagen. In ruil daarvoor kregen de drie musea voor nog een paar jaar subsidie. Die financiering wordt nu structureel. Volgens de directeur hing het Tropenmuseum 'in de touwen'. "Maar dat heeft ons niet weerhouden van een ambitieus vernieuwingsplan. Daarvoor worden we nu beloond."

Dat geldt ook voor Rijksmuseum Twenthe. Dankzij een 'reparatiesubsidie' van ruim vier ton bovenop de negen ton exploitatiesubsidie werd het museum eind 2012 gered. Ook die subsidie wordt nu structureel. Het museum heeft zijn bestaansrecht overtuigend bewezen, zegt directeur Arnoud Odding. "Onze cijfers spreken voor zich. Het bezoekersaantal is verdubbeld tot 80.000."

Officieel stempel van erkenning

Erica van Eeghen, zakelijk directeur van De Toneelmakerij. Plus 50.000 euro per jaar.

"Natuurlijk zijn we blij met alles erbij, maar je moet het in de context zien. Mijnheer Zijlstra heeft ons destijds met 1 miljoen euro gekort, en in dat licht is 50.000 euro natuurlijk weinig. Maar ik vind het heel positief dat minister Bussemaker haar nek heeft uitgestoken, dat ze überhaupt aan de jeugdtheatergezelschappen heeft gedacht.

Ondanks het extra geld zullen we toch weer moeten reorganiseren, want de provincie Noord-Holland, goed voor 260.000 euro per jaar, gaat afhaken. Talentontwikkeling, waar de minister zo op hamert, is voor dit bedrag amper te doen."

Marc Altink, directeur van het Metropole Orkest. Plus 3 miljoen euro per jaar.

"Ja, een felicitatie is wel op zijn plaats. We zijn als orkest vandaag niet samen, maar op de sociale media laten de musici hun blijdschap volop blijken. We hebben na het subsidieverlies levenslust getoond en dat elan heeft gewerkt. Onze naamsbekendheid heeft vast meegespeeld. In onderzoeken zijn we steevast het bekendste orkest van Nederland, twee plaatsen hoger dan het Concertgebouworkest. Het orkest leeft als nooit tevoren. Het was niet alleen maar kommer en kwel de afgelopen jaren, de nieuwe situatie heeft ons veerkracht gegeven. Maar met dit officiële stempel van erkenning zijn we natuurlijk verschrikkelijk blij."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden