Extra controles deren mensensmokkel niet

Pakkans is nauwelijks gestegen, kans op veroordeling zelfs gedaald

Politie en marechaussee hebben afgelopen jaar veel extra controles uitgevoerd, maar nauwelijks extra verdachten van mensensmokkel opgepakt. In 2014 waren er vijftig procent meer inspecties van auto's, bussen, en treinen dan in 2013. Dat leverde slechts 26 extra aanhoudingen op, zo blijkt uit cijfers van het ministerie van veiligheid en justitie die deze krant heeft opgevraagd.

Staatssecretaris Fred Teeven van justitie besloot vorig voorjaar tot de extra controles, na een piek in het aantal asielaanvragen; de teller stond korte tijd op duizend asielzoekers per week. Om die toename te remmen, voerden politie en marechaussee steekproefsgewijs meer inspecties uit in de grensstreek (complete grenscontroles zijn verboden in de EU). Doel: mensensmokkelaars afschrikken.

Dat die controles niet direct veel meer aanhoudingen hebben opgeleverd, komt volgens een woordvoerder van het ministerie van veiligheid en justitie door de veranderde 'modus operandi': "Mensensmokkelaars maken vaker gebruik van het openbaar vervoer zoals trein en bus. Omdat de dader hierdoor de vreemdelingen niet zelf hoeft te vervoeren, wordt de pakkans kleiner."

Miriam van Reisen, hoogleraar Internationale verantwoordelijkheid en expert mensensmokkel, vindt die controles 'inadequaat' en 'achterhaald'. Volgens Van Reisen komen steeds meer asielzoekers Nederland binnen met hulp van informele vriendennetwerken. "Ze bellen onderweg naar vrienden of kennissen die in Nederland zijn. Die vertellen aan welke grensposten er gecontroleerd wordt. Als het moet, wijken ze uit naar kleinere grensovergangen. Het kost ze totaal geen moeite om het land binnen te komen."

De kans dat aangehouden mensensmokkelaars uiteindelijk achter de tralies verdwijnen wordt ook kleiner. Het aantal opgelegde gevangenisstraffen voor mensensmokkel is al jaren tanende, blijkt uit cijfers van de Raad voor de Rechtspraak. Terwijl in 2007 acht op de tien verdachten een gevangenisstraf opgelegd kregen, belandde in 2014 de helft van de verdachten in de cel.

Daarnaast nemen steeds minder mensensmokkelaars plaats op het verdachtenbankje. Terwijl in de periode 2005-2010 jaarlijks tussen 173 tot 263 mensensmokkelaars voor de rechter verschenen, waren dat er afgelopen jaar 116.

Een verklaring voor de teruglopende gevangenisstraffen heeft de Raad voor de Rechtspraak niet: "Op basis van de cijfers en de veroordelingen kunnen de rechters niet aangeven wat de oorzaken zijn van de terugloop."

NEDERLAND 8|9

Vissen vangen langs de grens

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden