EXPOSITIES IN FRANKFURT Tachtig werken van Hollandse meesters laten meer dan brief en boek zien

'Leselust', Nederlandse schilderkunst van Rembrandt tot Vermeer, is tot 2 januari 1994 te zien in de Schirn Kunsthalle, Am Romerberg, Frankfurt. Cat. 49 DM. Het museum is maandag van 14 tot 18 uur open, dinsdag tot vrijdag van 10 tot 22 uur en zaterdag en zondag van 10 tot 19 uur. 'Zonder Titel' en 'Paul Blanca, zelfportretten' zijn tot 14 november te zien bij de Frankfurter Kunstverein, Markt 44 in Frankfurt.

Over Nederland viel volgens hem weinig groots te vertellen maar in het waterland was wel iets te zien. Daar waren de Nederlandse schilders van de 17de eeuw dan ook meesters in: het registreren van het alledaagse leven. Als ze daarbij een mededeling van morele aard wilden doen, stond hun een reeks van even alledaagse voorwerpen ter beschikking, die toen een symbolische lading hadden.

In Frankfurt is tot 2 januari 1994 in de Schirn Kunsthalle de tentoonstelling 'Leselust' te zien, die schilderijen toont van Nederlandse meesters, van Rembrandt tot Vermeer. En omdat deze indrukwekkende expositie van tachtig meesterwerken samenvalt met de jaarlijkse Buchmesse, hebben alle schilderijen iets met schrijven te maken. Natuurlijk hangen er daarom in het prachtige museum veel portretten van lezende en schrijvende mensen, maar ook stillevens van boeken en brieven.

Daar houdt de relatie met de Buchmesse eigenlijk op. De schilderijen die in de Kunsthalle hangen, zijn meestal niet zuiver een ode aan het geschreven woord, zoals de monstrueuze Messe dat is. De schilders van de 17de eeuw waren, net als het gewone volk uit die tijd, begaan met religie, leven en dood. Geen wonder, in een tijd vol oorlog en pest. De boeken en brieven symboliseren dan ook eerder het eeuwige leven: het geschreven woord overleeft het individu.

De oneindigheid kan haast niet zonder de vergankelijkheid, anders hangt de werkelijkheid uit het lood. Op twintig schilderijen op de expositie is dan ook nadrukkelijk of bescheiden een waarschuwend doodshoofd afgebeeld. Op veel meer doeken brandt een kaars, al weer een teken dat het zo met het individu gedaan kan zijn.

Toch is de expositie niet vooral treurig qua sfeer. Want er is natuurlijk iets zeer speciaals dat die zeventiende eeuwse schilders tot meesters maakte. Ze toverden met het licht en dus met kleur. Waar komt die hemelse lichtvlek vandaan op het gezicht van de kluizenaar die Van Ostade rond 1630 schilderde? De oude man leest in een hol en alleen zijn diepdoorgroefde gezicht is hel verlicht, zo hel dat zijn baard licht geeft. Toch is de lichtbron niet op het schilderij te zien. Net zo'n geestelijke beeldde Dou knielend af voor een boek, afgewend van al het aardse gedoe. En al weer schijnt daar het betoverende licht dat de schilderijen uit deze tijd zo'n geweldig diepte geeft. Door het thema van het geschreven woord krijgt op deze indrukwekkende expositie zelfs een klassieker als 'Briefschrijvend meisje' van Vermeer een nieuwe betekenis.

Ook in samenhang met de Buchmesse is een kleine expositie ingericht van hedendaagse Nederlandse en Vlaamse kunst. De tentoonstelling die 'Zonder Titel' heet, is te zien bij de Frankfurter Kunstverein, samen met een selectie homo-erotische zelfportretten van de Nederlandse fotograaf Paul Blanca. Hoe indrukwekkend de Nederlandse meesters uit de zeventiende eeuw tot hun recht komen in de Kunsthalle, des te schrijnender is de karige selectie bij 'Zonder Titel'. De daar geexposeerde zelfportrettenserie van Philip Akkerman of de bezem en de borsten van spiegelglas van Lydia Schouten doen op geen enkele manier de grote varieteit aan moderne Nederlandse en Vlaamse kunstenaars recht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden