Expert in kinderzaken

Hij vindt zelf dat aan gedragswetenschappers die door politie, justitie of rechterlijke macht worden ingeschakeld, te veel macht wordt toegekend. Maar intussen is kinderpsycholoog Ruud Bullens in zedenzaken zowat het geweten van de rechter geworden. "Als hij in de rechtszaal zegt: 'Die belastende verklaring is consistent en betrouwbaar', dan staat dat gelijk aan een veroordeling", zegt een advocaat die hem dikwijls zag optreden.

Joop Bouma

Bullens kwam in opspraak vanwege zijn rol in de zaak-Nienke Kleiss. De commissie-Posthumus, die de gang van zaken rond de Schiedammer parkmoord onderzocht, hekelde Bullens' passieve houding tijdens de wel erg heftige verhoren die de 11-jarige Maikel moest ondergaan. De constatering van Bullens, dat Maikel 'een groot geheim' met zich meedroeg, was voor de politie reden de jongen op een 'ontoelaatbare manier' onder grote druk te zetten.

Het was niet voor het eerst dat er vragen werden gesteld bij de rol van Bullens als deskundige. De 54-jarige psycholoog heeft een drukke praktijk opgebouwd in de forensische diagnostiek. Hij is zonder twijfel de belangrijkste adviseur in Nederland bij zeden- en kinderzaken. Hij is als 'senior consultant' verbonden aan de centra voor ambulante forensische psychiatrie De Waag in Amsterdam en Utrecht, hij is bijzonder hoogleraar forensische en kinderpsychologie aan de Vrije Universiteit en hij is directeur van zijn eigen 'deskundigenbureau' Fora met vestigingen in Leiden en Amsterdam. Bullens vliegt van de ene forensische brandhaard naar de andere.

Zijn bureau Fora doet in opdracht van kinderbescherming, gezinsvoogdij, politie, openbaar ministerie, rechtbanken, gerechtshoven én particulieren op afroep diagnostisch onderzoek. Bullens heeft contracten met pedadogen, psychologen en psychiaters, die zowel in civiele zaken als in strafzaken deskundigenonderzoek kunnen doen. Steeds vaker worden zedenzaken buiten het strafrechtelijke circuit afgedaan.

Vooral de politie is een goede klant van prof. Bullens, al jaren. Bij ernstige misdrijven waarbij kinderen betrokken zijn, wordt hij vrijwel altijd als deskundige ingeschakeld. Aan zijn conclusies wordt door politie en openbaar ministerie erg grote waarde gehecht: het lijkt er soms op dat de mening van Bullens sturend is in politie-onderzoeken.

Dat bleek bijvoorbeeld tijdens het onderzoek tegen de toenmalige politiechef van Schiermonnikoog, René Lancee. De politie-officier werd in 1996 door zijn dochter Bianca beschuldigd van incest. De zaak zorgde voor grote commotie. Lancee en zijn vrouw werden zelfs op een nacht door een arrestatieteam van het bed gelicht en per helikopter van het eiland gehaald. De 17-jarige Bianca bleek later de beschuldigingen tegen haar vader van a tot z te hebben verzonnen.

Bullens was in die jaren in opkomst als forensisch gedragsdeskundige. Hij was toen nog directeur van het Ambulant Bureau Jeugdwelzijnszorg in Leiden. Bullens werd door de Groninger politie, die het onderzoek tegen Lancee deed, gevraagd om het waarheidsgehalte van de verklaringen van Bianca te toetsen. De psycholoog sprak vier uur met haar in een speciale verhoorstudio in Groningen.

In het proces-verbaal dat de regiopolitie nadien opstelde, stond dat Bullens tot de 'voorlopige conclusie' kwam dat Bianca's verklaring redelijk betrouwbaar en vrij van innerlijke tegenspraak was. Die 'voorlopige conclusie' werd door de officier van justitie voor de rechter-commissaris gebruikt als bewijs dat er voldoende zwaarwegende verdenkingen waren tegen Lancee.

In een geheime rapportage die de bedrijfsjurist van de regiopolitie Groningen later opstelde over de fouten bij het onderzoek in de zaak-Lancee, stond: "Aan de voorlopige conclusie van dr. Bullens dat aangeefsters verklaring redelijk betrouwbaar en consistent is, wordt door het team grote waarde gehecht."

Bullens ontkende later in een fax aan de advocaat van Lancee dat hij zich tegenover de politieambtenaren had uitgelaten over de betrouwbaarheid van Bianca's verklaringen. Hij zou zelfs hebben geadviseerd om twee andere deskundigen een nadere betrouwbaarheidsanalyse te laten doen.

In de zaak van Maikel werpt Bullens de kritiek opnieuw verre van zich: ,,De politie heeft ook een eigen verantwoordelijkheid", zei hij in NRC Handelsblad. Op de podiumpagina van Trouw stelt hij vandaag dat veel van de kritiek voortkomt uit door emotie geleide 'meningen' en apriori aannames, ook bij minister van justitie Donner.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden