Experimenteren met de bijstand? Nu lukt het Utrecht wel

Staatssecretaris Jetta Klijnsma. Beeld anp

Eerder had hij het al geprobeerd: experimenteren met de bijstanduitkering van Utrechters. Beide keren zei staatssecretaris Jetta Klijnsma van sociale zaken nee tegen de plannen. 

Maar nu Klijnsma, na twee jaar soebatten, zelf de spelregels van dat bijstandsexperiment heeft bepaald, verwacht wethouder Viktor Everhardt (D66) in het najaar of uiterlijk begin volgend jaar de gemeente Utrecht van start te kunnen gaan.

Waar gaat het experiment om?

“Nu worden bijstandsgerechtigden benaderd vanuit wantrouwen en verplichtingen. Doen ze iets verkeerd dan kan hun uitkering stopgezet worden. Gaan ze werken, dan wordt hun inkomen verrekend met hun uitkering. Wat ik me afvraag is of we meer bereiken als we mensen anders gaan benaderen. Doen ze dan sneller weer mee met de maatschappij? Die vraag laat ik beantwoorden door Universiteit Utrecht. Wat ik de universiteit ook laat onderzoeken is wat het opzij schuiven van die verplichtingen doet met de gezondheid en de sociale omgeving van bijstandsgerechtigden. Ik weet namelijk dat ze heel veel stress op kunnen leveren.”

Hoe gaat het experiment eruit zien?

“Er zijn vijf groepen. In een van de groepen krijgen deelnemers meer verplichtingen dan nu opgelegd. In een andere groep juist minder. Meerdere keren in de week solliciteren hoeft dan niet langer. Net als het verplicht aanvaarden van een baan. Aan deelnemers van de derde groep worden ook minder eisen gesteld. Alleen kunnen zij naast hun uitkering ook vrijwilligerswerk doen. Daar mogen ze dan maximaal 125 euro mee verdienen. Dan is er nog de vrijlatingsgroep. Deelnemers daarvan moeten wel aan de huidige eisen voldoen, maar kunnen naast hun uitkering werken zonder gekort te worden. Het maximale bedrag dat ze bij kunnen verdienen is 199 euro. En als laatste hebben we de controlegroep: voor deze groep verandert er niets.”

Waarom duurde het dan zo lang?

“Dat is ook mijn frustratie. Drie jaar geleden heb ik het plan al geopperd, eerst doorgesproken met de Universiteit Utrecht. Vervolgens heb ik het voorgelegd aan het ministerie van sociale zaken. Experimenteren kon gewoon, dacht ik. Want in de Participatiewet (die de bijstand regelt red.) staat een passage dat gemeentes nieuwe wegen mogen verkennen. Daarvan zei Klijnsma: dat kan alleen als het volgens onze spelregels gaat. Het opstellen van die regels via een zogenoemde Algemene Maatregel van Bestuur duurde vervolgens twee jaar. De enige reden die ik daarvoor kan bedenken is dat kabinetspartij VVD juist verplichtingen wil en überhaupt niet deze kan op wil denken. Ik heb zelf eerder gepoogd die spelregels van het kabinet te omzeilen met eigen plannen, maar dat is niet gelukt. Dan zou Utrecht gekort kunnen worden op de bijstandsbijdrage.”

Gaat het nu dan echt door?

“Ja, want nu doen we het volgens de spelregels van het kabinet. Zodra er akkoord is van Klijnsma kunnen we meer deelnemers voor het experiment gaan zoeken. Ik verwacht dat we in het najaar of begin volgend jaar van start kunnen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden