Gemeenteraadsverkiezingen

Expats worden steeds belangrijker bij Nederlandse verkiezingen

Eerder deze maand in Amsterdam: een debat tussen lokale lijsttrekkers van DENK, D66, PvdA, VVD en GroenLinks. Beeld ANP

De Poolse klusjesman, de kok uit Italië en de bankier uit Duitsland krijgen steeds meer invloed in de gemeenteraad.

Buitenlandse werknemers uit landen van de Europese Unie die in Nederland staan ingeschreven, krijgen een steeds grotere stem bij de gemeenteraadsverkiezingen. In Amsterdam alleen al nam het aantal kiesgerechtigden uit deze landen in vier jaar tijd zelfs toe met 50 procent en zijn daarmee goed voor 4 à 5 zetels, zo blijkt uit onderzoek van Trouw.

Sinds 1985 hebben mensen met een niet-Nederlandse nationaliteit - als zij tenminste staan ingeschreven bij een gemeente - na vijf jaar recht om te stemmen voor de gemeenteraad. In 1996 is een uitzondering gemaakt voor mensen die afkomstig zijn uit de landen van de Europese Unie. Zodra zij zich inschrijven bij een gemeente, verkrijgen zij direct stemrecht bij de raadsverkiezingen. Dit geldt overigens niet voor referenda en de parlementsverkiezingen.

Explosieve groei

De afgelopen jaren is het aantal 'EU-migranten' zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze groep noemt, enorm toegenomen. Waren er in 1996 nog 610.500 stemgerechtigde EU-migranten in Nederland, in 2017 waren dit er al ruim 854.900, blijkt uit de nieuwste cijfers. In Amsterdam is de stijging het meest pregnant. In vier jaar tijd nam het aantal EU-onderdanen dat in de hoofdstad stond ingeschreven explosief toe van 41.954 (6,5 procent van de bevolking) naar 59.666 (8,85 procent van de bevolking).

Daarbij moet volgens Jeroen Slot van de afdeling Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) wel worden aangetekend dat onderdanen uit EU-landen vaak een iets minder hoog opkomstpercentage laten zien dan mensen met een Nederlandse nationaliteit. Dat percentage lag in 2014 in Amsterdam op 50,3. De politieke partijen laten de Europeanen die in Nederland wonen overigens links liggen. Een enkel verkiezingsprogramma is ook in het Engels verkrijgbaar, maar in de campagne komt de buitenlandse werknemer mét stemrecht niet voor.

Meeste gemeentes doen niks met expats

Maastricht is een van de weinige gemeenten die deze doelgroep informeert over de verkiezingen. Grote steden als Den Haag en Rotterdam met veel expats, doen dat niet. Amsterdam meldt dat zij geen 'opkomstbevorderende campagnes richting specifieke doelgroepen' heeft. Wel wordt alle informatie daar al langere tijd in het Engels aangeboden.

Expatverenigingen hebben die handschoen ook niet opgepakt. Een uitzondering is het digitale platform van de Italiaan Massimiliano Sfregola die op '31mag.nl' dagelijks Nederlands nieuws aanbiedt aan zijn inmiddels tachtigduizend landgenoten. "Nederland is voor Italianen het nieuwe Groot-Brittannië dat eerder een grotere aantrekkingskracht had. Maar nu zijn de Nederlandse universiteiten in trek, bij docenten én studenten, vooral op technisch gebied."

Volgens hem maken de nieuwkomers gebruik van de familiebanden uit de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, toen de eerste gastarbeiders naar Nederland kwamen. "De nieuwe Italianen willen zich hier blijvend vestigen omdat dit land hun aanstaat. Ze zijn doorgaans erg betrokken bij de samenleving en willen daarom hun stem uitbrengen." Volgens Sfregola houden vooral 'praktische' zaken hen bezig, zoals huisvesting, parkeerbeleid en luchtkwaliteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden