Expats afgeschrikt door grondmaatregelen

De Zuid-Afrikaanse regering overweegt een verbod in te stellen op grondaankopen door buitenlanders. Deskundigen vinden het een ondoordacht plan.

“Je moet niet naar het zwembad kijken“, zegt Jus van Doorn, gebarend naar een fors bassin vol groene algen in zijn achtertuin. “Daar zijn we nog mee bezig. Ik wil er een jetstream in laten bouwen.“

De 71-jarige Van Doorn, afkomstig uit Nederland, heeft net met zijn vrouw zijn intrek genomen in een villa in Kaapstad. Glimlachend loopt de gepensioneerde projectontwikkelaar over zijn gazon aan de voet van de Tafelberg. “Wij hebben ons huis in Zuid-Frankrijk verkocht. We zaten daar ook goed hoor, we keken uit over Cannes. Maar ik vind de mensen hier véél aardiger.“

Steeds meer buitenlanders, onder wie duizenden Nederlanders, kopen een tweede huis in Zuid-Afrika. Dat is goed nieuws voor Zuid-Afrika, want de nieuwkomers brengen doorgaans harde valuta mee. Zij geven met hun aankoop aan dat ze vertrouwen hebben in het land. Toch is er sinds kort onrust onder de buitenlanders over de veiligheid van hun investering.

Want afgelopen maand riep een Zuid-Afrikaanse staatscommissie op tot een verbod op grondverkopen aan niet-Zuid-Afrikanen. De commissie adviseerde de regering onmiddellijk een moratorium af te kondigen, 'totdat passende wetgeving is aangenomen'. De commissie werd anderhalf jaar geleden opgezet om te onderzoeken of buitenlandse belangstelling de land- en huizenprijzen opdrijft. Zuid-Afrikanen zouden daarvan de dupe worden.

Feit is inderdaad dat de huizenmarkt in Zuid-Afrika de afgelopen vijf jaar verdrievoudigde in waarde. Met een gemiddelde van 35 procent per jaar stegen de huizenprijzen in 2004 nergens ter wereld zo snel als in Zuid-Afrika. Tegelijk groeide de ontevredenheid onder de miljoenen armen over het uitblijven van een beter leven. De werkloosheid liep de afgelopen twaalf jaar, sinds de afschaffing van de apartheid, op tot 40 procent.

Maar onduidelijk is hoe een verbod op buitenlandse grondaankopen deze ongelijkheid zou moeten verminderen. Deskundigen wijzen erop dat de stijging van de landprijzen vooral wordt veroorzaakt door een daling van de hypotheekrente en de opkomst van een nieuwe zwarte elite. Buitenlanders bezitten volgens hen hooguit 1 à 2 procent van de huizen in Zuid-Afrika.

“Ik begrijp niet wat de regering hiermee wil bereiken“, zegt vastgoed-expert Erwin Rode. “Zuid-Afrika wil graag buitenlandse investeringen. Nu dat lijkt te lukken, jagen we de investeerders ineens weer weg. Zelfs als de regering straks besluit het advies niet over tenemen, is de schade al geleden.“

Toch vindt de Nederlandse makelaar Marcel Hogebeen alle commotie tot nu toe ietwat overdreven. “De president heeft verzekerd dat alle grondhervormingen zullen voldoen aan internationale normen. Daar houd ik mij aan vast.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden