Exotische excursies

Over achterstandswijken wordt uitputtend gepraat, maar wie neemt er nou echt een kijkje?

  • 'We moeten elkaar blijven lastigvallen
  • Multicultureler dan de Rotterdamse Afrikaanderwijk kun je niet krijgen. Tussen de marktstallen op het Afrikaanderplein zie je vaker vrouwen met dan zonder hoofddoek. Er zijn moskeeën in soorten en maten, terwijl de laatste protestantse kerk al jaren geleden heeft plaatsgemaakt voor een inloophuis. Autochtone winkels zijn op een hand te tellen. In de Paul Krugerstraat of de Sint Andriesstraat geurt het naar de Oriënt, niet naar bloemkool met een papje. En voor boerenbruin moet je een wijk verderop, maar voor croissants en stokbroden naar Franse aard gebakken kun je terecht in de prachtig betegelde Marokkaanse bakkerij Fez aan het Afrikaanderplein.

    Met zijn bureautje De Tapes zet cultuurpsycholoog Dick de Ruijter GPS-wandelingen uit in exotische grotestadswijken. Na de Afrikaanderwijk ging afgelopen maand de tocht door de Haagse Transvaalbuurt van start. „De wandeling biedt meer dan de gemiddelde informatie of nieuwsbericht”, zegt De Ruijter.

    De audiotour is gebaseerd op 250 à 300 buurtinterviews. Ze worden samengevoegd tot een schets van de buurt. Om het licht te houden te maken, wordt de informatie afgewisseld met een fictief levensverhaal van een Marokkaanse aspirant-schrijver die in de wijk woont. Acteur Mimoun Ouled Radi van de tv-serie Shouf Shouf Habibi vertolkt op de audiotape zijn stem. Alweer een Marokkaan?!, denk je dan wat vermoeid. Terwijl in de Afrikaanderwijk Turken in de meerderheid zijn en Hindoestanen en Turken in Transvaal. „Het gaat er meer om om een niet-Nederlandse stem te hebben”, antwoordt De Ruijter. „En ik denk dat Turken ook wel de charme van Shouf Shouf Habibi zien.”

    Op de stoep voor de wijkbibliotheek Afrikaanderwijk staat een groepje vrouwen te dralen. Ze wachten tot hun GPS-apparaat een satellietverbinding heeft gemaakt. Met hun afdeling zijn ze een middagje uit: teambuilding in de Vogelaarwijk.

    Op de plattegrond die we meekregen, kun je zien waar overal in de Afrikaanderwijk luisterpunten zijn. Als het goed is, krijgt de wandelaar dan de bijpassende informatie te horen. Vaak gaat het goed, maar regelmatig ook klinkt een geluidsfragment pas als je al voorbij een pand of straat bent of zoek je je wild naar de zijstraat waar iets over wordt verteld. Ook het GPS’en kent zo zijn technische beperkingen.

    En ook een audiotour is snel gedateerd, juist in de oude stadswijk. Chinees restaurant Solo en marktcafé ’t Gemaal, allebei aan het Afrikaanderplein, worden vol trots genoemd op de nog geen half half jaar oude audiotape. Maar van Solo resten dichtgespijkerde planken en kapotte neonletters. En het smeedijzeren hek voor het voormalige gemaalgebouw zit potdicht. De Chinese keuken en de Europese kaart van het marktrestaurant waren niet in trek bij de buurt die hecht aan halal vlees en andere spijswetten. De Ruijter noemt ’t Gemaal, met Europese subsidies opgezet, een typisch voorbeeld van ’culturele misfit’. „Een Europees restaurant in een islamitische wijk. En men denkt dan dat men met een superieure Nederlandse keuken de inwoners over de drempel krijgt.”

    Autochtonen zijn niet de enigen met vooroordelen, blijkt uit de opmerkingen van Minmoun Ouled Radi. Onderweg krijgt de Turkse groep een veeg uit de pan omdat ze alleen met elkaar omgaan, Marokkaanse meiden roddelen en dragen steeds vaker een hoofddoekje, Antillianen klitten nog erger dan Turken, Pakistanen hebben een wurgende sociale controle, en Nederlanders willen niet in één buurt samenwonen met allochtonen.

    Typische hoogtepunten in de achterstandswijk: de kiosk als vluchtheuvel van de laatste autochtone Rotterdammers, de zwarte school als bezienswaardigheid, en de geheime hangplek voor Marokkaanse pubermeiden. Daar kom je niet zomaar langs zonder een audiotour. Maar ook zonder koptelefoon op kun je prima zelf eens op exotische excursie in je eigen multicultiwijk.

    Meer over

    Wilt u iets delen met Trouw?

    Tip hier onze journalisten

    Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
    Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
    © 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden