Update

Exitpolls: VVD opnieuw de grootste, GroenLinks wint fors

Leden van GroenLinks vieren feest bij uitslag van de eerste exit polls in De Melkweg. Beeld ANP

De VVD van premier Mark Rutte is waarschijnlijk met 31 zetels de grootste partij gebleven, ondanks tien zetels verlies. Coalitiepartner PvdA is zwaar afgestraft en lijdt een historische nederlaag. Lijsttrekker Lodewijk Asscher ziet zijn partij zakken van 38 naar negen zetels. 

Dat blijkt uit beide exitpolls van Ipsos voor NOS en RTL, die na sluiting van de stembureaus om 21.00 uur bekend werden gemaakt.

Drie partijen zouden op negentien zetels komen: de PVV van Geert Wilders (een stijging van vier zetels), het CDA van Sybrand Buma (gestegen met zes zetels) en D66 (zeven erbij).

De SP moet één zetel inleveren en gaat van vijftien naar veertien zetels. De ChristenUnie wint één zetel en gaat van vijf naar zes. Jesse Klaver boekt een flinke winst voor zijn partij GroenLinks die vier keer zoveel zetels wist te behalen als in 2012 en nu op zestien staat. 

De SGP behoudt drie zetels, en de Partij voor de Dieren wint er twee en gaat van drie naar vijf. 50Plus, die voor de tweede keer meedeed, gaat van twee naar vier zetels. 

De nieuwkomers Denk en Forum voor Democratie zouden op basis van de exitpoll beiden meerdere plekjes in de Kamer weten te bemachtigen. Denk krijgt drie zetels en het Forum voor Democratie twee. 

De Piratenpartij, Voor Nederland en Geen Peil krijgen volgens Ipsos geen zetel in de Kamer.

Opkomst

De opkomst van 82 procent was hoog. Zo hoog dat er in Den Haag lange rijen ontstonden toen er bij enkele stembureaus de formulieren op waren. Utrecht was de hele dag koploper. Daar had om 19:30 al driekwart van het aantal stemgerechtigden zijn keuze gemaakt. Ook in de andere grote steden lag de opkomst ruim boven die van de verkiezingen in 2012.

Reacties: Mineur bij de PvdA, feest bij GL en Denk 

Met name GroenLinks maakt een enorme sprong. Kathalijne Buitenweg (nummer 2 op de lijst) sprak van een ‘historische uitslag’. Ze sprak van een brede partij, waar ook mensen komen die niet eens lid zijn. “Dat heeft voor ons succes gezorgd. Als dit waar is, hebben we een heel mooie uitgangspositie in de Kamer.”

Bij de PvdA vooral droeve gezichten. Sharon Dijksma tegen de NOS: “Dit is een kras op de ziel van elke PvdA'er. We probeerden het land fatsoenlijk uit de crisis te loodsen. Maar de resultaten zijn niet overtuigend aan de kiezer overgebracht en we hebben ze ook niet kunnen overtuigen van onze plannen.”

De sociaaldemocratie mag verslagen zijn, zij zal altijd weer opstaan. Dat zei een zichtbaar aangedane Hans Spekman, de voorzitter van de Partij van de Arbeid. Spekman noemde de exitpoll buitengewoon pijnlijk. "Het is ons blijkbaar niet gelukt om de resultaten die we hebben behaald te laten voelen in het land." 

Klaas Dijkhoff (VVD) was blij, maar had nog geen zin om te gaan formeren. “Dat wordt een puzzeltje en daar heb ik zin in, maar wel de dag naar het feest. Het was wel een aparte dag. Bijna iedereen heeft gewonnen. Wij niet, maar we zijn toch heel blij. Het verschil met iedereen is wel prettig. Het waren geen makkelijke jaren soms, met moeilijke beslissingen, en als je dan de grootste kan blijven is wel fantastisch. Met dank aan Mark Rutte.

Farid Azarkan van Denk is dolgelukkig. “Het resultaat van een positieve campagne met veel vrijwilligers”, zei hij tegen de NOS, het enige nieuwsmedium dat welkom was bij de partijbijeenkomst. “Dat we dit hebben laten zien, op plekken waar politici al lang niet meer komen. Fantastisch dat we dit hebben laten zien.”

“We vertegenwoordigen mensen die vertrouwen in ons hebben”, aldus Azarkan. “We kwamen mensen tegen die hebben gezegd: we stemmen niet meer want we zijn in de steek gelaten. We zijn positief geweest, vanuit de verbinding campagne gevoerd. Dat herkennen mensen.”

'Beloning voor 4,5 jaar hard werken'

De nummer twee van het CDA, Mona Keijzer, noemt de negentien zetels die de partij in de voorlopige exitpoll krijgt 'heel erg mooi'. Het zou een winst van zes zetels betekenen voor de christendemocraten. "Het kan altijd meer", antwoordde ze op de vraag of ze tevreden was. "Het kan nog altijd meer worden. De avond is nog lang." Ze ziet de voorspelde winst als een beloning voor '4,5 jaar hard werken'. "Hier staat een blij mens."

Renkse Leijten, de nummer twee van de SP, is niet teleurgesteld dat haar partij volgens de eerste exitpoll een zetel verliest. "We hebben gehouden wat we hadden. Ik ben niet teleurgesteld omdat ik heb gezien hoe ontzettend krachtig we zijn." Volgens de exitpoll zakt de SP van vijftien naar veertien zetels.

"De beweging is sterker aan het worden, maar dat vertaalt zich in deze exitpoll nog niet in zetels", vervolgt Leijten. Ze feliciteert de grote winnaar op links, GroenLinks. "En natuurlijk de andere winnaars, D66, CDA, de Partij voor de Dieren en andere die er zetels bij hebben gehaald."

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren (PvdD) houdt nog een slag om de arm, maar is enorm blij dat haar partij volgens de exitpolls ruim verdubbelt. "Dit is zo'n overwinning voor ons. Het is altijd heel fijn dat het daadwerkelijk zo blijkt te zijn dat mensen ons planeetbrede programma hebben ontdekt", aldus Thieme. "Wij zijn het groene anker dat andere partijen bij de les houdt. Veel andere partijen vervallen vaak in compromisme waarbij ze hun idealen aan de wilgen hangen."

50Plus is trots en blij dat het aantal zetels in de Tweede Kamer volgens de exitpolls is verdubbeld van twee naar vier. "Vier jaar geleden hadden we hier voor getekend", zei voorzitter Jan Nagel. "We zijn enorm opgelucht. Henk Krol heeft in zijn eentje de campagne geleid en hij heeft een geweldig resultaat behaald."

De afgelopen weken maakte Krol wel wat fouten en 50Plus zakte in de peilingen. Nagel wilde echter niks van kritiek weten. "Henk heeft zich daarna fantastisch teruggevochten. We zijn straks met meer in de Kamer en kunnen echt onze stem laten horen."

De ChristenUnie is 'heel blij' met de voorspelde zetel winst. Dat zei Tweede Kamerlid Carola Schouten. Er is een kans dat bij de partij wordt aangeklopt voor de formatie, aldus Schouten. "We moeten morgen maar eens kijken wat de uitslag betekent." 

Het lijkt erop dat Artikel1, de partij van Sylvana Simons, geen enkele zetel heeft gekregen bij de Tweede Kamerverkiezingen. Wel stuurde de partij na het sluiten van de stembussen direct een tweet uit om iedereen te bedanken. "Wij willen alvast ieder die op ons gestemd heeft bedanken! Extra dank aan alle vrijwilligers, enthousiastelingen en dromers."

Ook de Piratenpartij lijkt zetelloos te eindigen. Lijsttrekker Ancilla van de Leest heeft echter nog hoop: "Lieve kiezers! Bedankt voor het stemmen vandaag. Ik hoop dat je wijs en liefdevol gestemd hebt. Onze campagne zit erop, nu afwachten...", schrijft ze op Twitter.

"Gewoon even de uitslag afwachten. Wel alvast felicitaties voor de grote winnaars!", twittert GeenPeil, ook nog altijd op nul zetels.

Vanaf nu zijn de stemlokalen gesloten en kunnen de stemmen worden geteld. Hieronder kunt u de uitslagen live zien binnenkomen en op basis van een mogelijke zetelverdeling zelf een coalitie samenstellen.

Dit artikel wordt aangevuld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden