Exitpolls: CDU levert fors in, AfD derde partij van Duitsland

Bondskanselier Angela Merkel spreekt aanhangers toe nadat duidelijk is geworden dat haar partij wederom de grootste van Duitsland wordt. Beeld AFP

De christendemocratische CDU/CSU van bondskanselier Angela Merkel is volgens de laatste exitpolls met 32,9 procent van de stemmen de winnaar van de Duitse verkiezingen. Dat betekent een fors verlies: vier jaar geleden haalde de CDU ruim veertig procent van de stemmen binnen. De rechtse AfD lijkt met 13,5 procent de derde partij van Duitsland te worden, achter de SPD van Martin Schulz (20 procent).

Ruim zestig miljoen mensen konden zondag een nieuwe Duitse Tweede Kamer kiezen. Om 18:00 sloten de stembureaus, om 20:00 was driekwart van de stemmen geteld. De nieuwe Bondsdag gaat waarschijnlijk 631 zetels tellen. Het aantal zetels staat in het Duitse kiesstelsel door de manier van zetelverdeling niet vooraf vast.

Door het forse verlies aan zetels kan de vorming van een regeringscoalitie een moeilijke opgave worden voor bondskanselier Merkel en haar partij. De Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD), de huidige coalitiepartner van de CDU, haalde een vijfde van de stemmen op en boekt daarmee het slechtste verkiezingsresultaat in ruim zeventig jaar tijd. 

Op de nederlaag sloot de partijleiding van de SPD zondagavond een nieuwe samenwerking met de CDU uit. De partij kondigde aan de komende vier jaar oppositie te gaan voeren. De positie van partijvoorzitter Schulz staat volgens het SPD niet ter discussie. 

Merkel sprak zondagavond het voornemen uit een 'stabiele overheid' te willen formeren. Een minderheidskabinet is wat haar betreft geen optie. Merkel uitte eerder op de avond haar teleurstelling over het inboeten van haar partij aan zetels. De bondskanselier merkte over de resultaten op dat het CDU al twaalf jaar aan de macht is, en de afgelopen vier jaar 'ongelofelijk uitdagend' waren.

Tekst loopt door onder afbeelding

Het CDU blijft de grootste, maar boekt een fors verlies ten opzichte van de vorige verkiezingen. Beeld AFP

AfD

De rechts-populistische partij Alternative für Deutschland (AfD) haalde - in tegenstelling tot de vorige verkiezingen - de kiesdrempel en neemt daardoor voor het eerst plaats in het Duitse parlement.  Met 13 procent van de stemmen presteerde AfD boven verwachting; in eerdere prognoses werd 11 procent voorspeld. 

De conservatief-liberale FDP (Freie Demokratische Partei) keert na vier jaar afwezigheid terug in de Bondsdag dankzij ruim 10 procent van de stemmen. De Groenen zouden op ruim 9 procent kunnen rekenen en de links-radicale Die Linke op bijna 9 procent.

Het is voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog dat met het AfD een rechts-populistische partij plaatsneemt in de Bondsdag. Wanneer de einduitslagen, zoals vaak in Duitsland, overeenkomen met de exitpolls, kan de AfD op circa 87 parlementszetels rekenen.

Een van de partijleiders van de AfD, Alice Weidel, zei zondagavond dat haar partij wil bijdragen aan 'constructieve oppositie'. Andere Duitse partijen kondigden voor de stembusgang zondag al aan een eventuele samenwerking met de AfD uit te sluiten, en raadden kiezers af op de partij te stemmen. 

"Er nemen weer nazi's plaats in het parlement", zeiden De Groenen-leiders Katrin Goering-Eckardt en Cem Ozdemir tegenover een groep aanhangers over het verkiezingsresultaat van de AfD. Buiten het gebouw waar de AfD-top met aanhangers hun verkiezingsresultaat zondagavond vierden in Berlijn, vinden demonstraties plaats. Volgens zender ZDF zijn er zeker duizend betogers op de been. 

Ook in andere steden werd gedemonstreerd, waaronder Keulen, Frankfurt, Hamburg, München en Düsseldorf. Veel mensen luchtten hun ongenoegen op Twitter. Onder de hashtag #87Prozent meldden zich mensen die zichzelf tot de 87 procent van de kiezers rekenen die níet op de AfD hebben gestemd.

Tekst loopt door onder afbeelding

In Berlijn werd zondagavond gedemonstreerd tegen de AfD. Beeld Getty Images

Jamaica-coalitie

Verwacht wordt dat bondskanselier Merkel door het verlies van de SPD als bondgenoot nu met Christian Lindner van de FDP en De Groenen-leiders Katrin Göring-Eckhardt en Cem Özdemir moet gaan praten om een nieuwe coalitie te smeden.

De christendemocraten (CDU/CSU) zouden 220 zetels overhouden, de FDP krijgt er waarschijnlijk 69 en de Groenen 61. Andere regeringscoalities lijken daarom geen optie te zijn voor Merkel, omdat die niet realistisch zijn zonder de 137 zetels van de SPD.

De coalitie CDU-FDP-Groenen wordt de Jamaica-coalitie genoemd, omdat de kleuren van de drie partijen - zwart, geel en groen - in de driekleur van de Jamaicaanse vlag zitten.

Lees ook: Duitser woont 'goed en graag' in Merkelland 

Lees ook: De kracht van Merkel? Ze is saai, pragmatisch en vertrouwd

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden