Excuses graag, en een ijzersterk verhaal

Minister Plasterk wacht vandaag loodzwaar debat over de veiligheidsdiensten

Minister Ronald Plasterk van binnenlandse zaken wacht een zware en pijnlijke opgave. Hij stapt vanmiddag de Tweede Kamer binnen, in de wetenschap dat een aantal fracties zich geschoffeerd voelt vanwege zijn tegenstrijdige uitlatingen over door de AIVD verzamelde telefoongegevens. Excuses en een ijzersterk verhaal zijn nodig om politiek te overleven.

Samen met zijn collega-minister Jeanine Hennis van defensie stuurde Plasterk gisteren een brief naar de Kamer met de antwoorden op 65 vragen over 1,8 miljoen getapte telefoongegevens. Daaruit blijkt dat de algemene en militaire veiligheidsdiensten AIVD en MIVD eind november wisten dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor het verzamelen van deze data. En dus niet de Amerikaanse inlichtingendienst NSA, zoals Plasterk een maand eerder op tv had beweerd. De ministers besloten de nieuwe informatie bewust niet met de Tweede Kamer te delen. Tot vorige week, toen bleek dat de kwestie in een openbare rechtszaak aan de orde zou komen. Er zat voor de ministers niets anders op dat het nieuws alsnog richting Kamer te sturen.

De vraag is hoe Hennis en Plasterk zich vandaag zullen verweren tegen de kritiek van de Kamer dat de bewindslieden belangrijke informatie hebben achtergehouden. In hun brief geven de ministers alvast een verklaring: het was 'de plicht om de Kamer zoveel als mogelijk te informeren' tegenover het 'belang van de staat', schrijft het duo. De nationale veiligheid woog uiteindelijk het zwaarst. De ministers wilden 'niet in het openbaar ingaan op de modus operandi van onze inlichtingendiensten', omdat dit tot 'zeer grote schade' zou kunnen leiden.

Verder heeft vooral Plasterk veel uit te leggen. De Kamer zal hem uithoren over zijn ongelukkige optreden bij 'Nieuwsuur', 30 oktober vorig jaar. Met de kennis van nu blijkt de PvdA'er daar onwaarheden te hebben verteld. Hij wilde, zo schrijft hij, het beeld uit de wereld hebben dat er 1,8 miljoen Nederlandse telefoongesprekken waren onderschept. Maar in de tv-uitzending zei hij ook dat er geen sprake was van betrokkenheid van de Nederlandse diensten, terwijl dat wel zo blijkt te zijn. 'Terugkijkend' had hij niet moeten afreizen naar de tv-studio, schrijft Plasterk voorzichtig. Het is niet meer dan een begin van een excuus.

Van de oppositie hoeft Plasterk weinig steun te verwachten. De brief van gisteren heeft de gemoederen daar niet gesust. "Het is een flutverhaal", vindt SP-Kamerlid Van Raak. GroenLinks-fractievoorzitter Van Ojik noemt de uitleg van de ministers 'onbegrijpelijk'. PVV-Kamerlid Bosma over Plasterk: "Hij heeft het touw om zijn nek gedaan." De oppositie is ook boos over het besluit van de ministers om de informatie aanvankelijk als geheim te bestempelen. D66'er Schouw noemt het 'onbestaanbaar' dat dit 'onder de pet is gehouden'.

Hoe het debat vanavond afloopt, is moeilijk te voorspellen. Premier Rutte hoopt dat zijn kabinetsploeg, twee weken na het aftreden van staatssecretaris Weekers van financiën, geen verdere schade oploopt. Het is aan de coalitiepartijen om Hennis en Plasterk te blijven steunen. En vervolgens aan de ministers om te concluderen of dat voldoende is.

VANDAAG 4|5

Plasterk heeft zichzelf klemgezet

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden