Exces van nieuw extreem-links: dood aan Sinterklaas

Sinterklaas arriveert in het centrum van Dokkum. Beeld ANP

De politie onderzoekt een oproep van de voorman van actiegroep De Grauwe Eeuw om Sinterklaas te vermoorden. De actiegroep kwam vaker in het nieuws wegens bedreiging. Leeft extreem-links op?

“Je mag ook niks meer plaatsen op FB (Facebook, red)”, schrijft Michael van Z. op 29 oktober jongstleden op Twitter. Daaronder plaatst hij een screenshot van zijn oproep om Sinterklaas tijdens de landelijke intocht in Dokkum dood te schieten. De oproep, door Facebook verwijderd, is nu voor de politie aanleiding om te onderzoeken of Van Z., voorman van actiegroep De Grauwe Eeuw, vervolgd kan worden voor opruiing.

In het bericht schrijft Van Z. dat er een prijs op het hoofd van Sinterklaas gezet moet worden. “Dubbele prijs als het tijdens de Nationale intocht is zodat alle kinderen getuige ervan zijn, zelfs massaal onder zijn hersens en botsplinters bedekt zitten. Maw zonder twijfel morsdood.” Op die manier, schrijft Van Z., “zijn we voorgoed van dat feest af.”

Van Z. was niet bij de Sinterklaasintocht in Dokkum. Rond de intocht werd hij aangehouden en vier dagen vastgezet, bevestigt het OM.

Hollandistan

Van Z. zocht als enige activist van actiegroep De Grauwe Eeuw de voorbije maanden geregeld de publiciteit. De Grauwe Eeuw laat vooral van zich horen via sociale media, de groep praat niet met ‘mainstreammedia’, zegt Van Z. in een filmpje op weblog Hollandistan. “Wij schrijven op eigen platformen, omdat we witte media geen macht willen geven.”

Trouw benaderde Van Z. en De Grauwe Eeuw tevergeefs voor dit stuk. Ondanks een beperkt aantal volgers, de activisten hebben 443 likes op Facebook, weet De Grauwe Eeuw veel aandacht te genereren.

De groep wil awareness (bewustzijn) creëren over racisme in Nederland. In het genoemde filmpje op Hollandistan zegt Van Z. dat De Grauwe Eeuw ‘deuren wil opentrappen die anders dichtblijven’. En hij is ‘best bereid daar ver in te gaan’. “Niet door mensen persoonlijk aan te vallen. We proberen zoveel mogelijk binnen de wet te doen.”

Geen cowboyfeest

Maar ook in eerdere acties zoekt De Grauwe Eeuw de wettelijke grenzen op. Zo bekladde de groep het standbeeld van VOC-gouverneur-generaal Coen in Hoorn, met teksten als ‘koloniale verheerlijking’. De directeur-generaal van Rijkswaterstaat ontving een oproep om de naam van de Coentunnel in Amsterdam te veranderen. Wanneer zij De Grauwe Eeuw niet tegemoet zou komen, dreigden de actievoerders, zouden er acties volgen. “Ook gericht aan uw persoon.” Rijkswaterstaat deed geen aangifte van bedreiging.

De gemeente Utrecht beëindigde gesprekken met De Grauwe Eeuw vanwege die dreigende taal. Zoals meer gemeenten, had Utrecht contact met de actiegroep over aanpassingen van straatnamen uit de koloniale tijd.

In Utrecht deed De Grauwe Eeuw aangifte tegen muziekcomplex TivoliVredenburg. Dat had een jeugdfestival georganiseerd en nodigde kinderen uit om als cowboy en indiaan naar het feest te komen. “Een racistische stereotypering”, vond De Grauwe Eeuw, dat ook bezwaar maakte tegen een tipi-tentenkamp in Breda.

Kans op incidenteel geweld

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) noemde De Grauwe Eeuw vorig jaar expliciet als nieuwe vertegenwoordiger van extreem-links. Volgens terrorismecoördinator Dick Schoof neemt de kans op incidenteel geweld toe rond het ‘integratiedebat, asiel en rondom de Zwarte Piet-discussie’. Zo noemt de hij ook Kick Out Zwarte Piet als anti-racistische actiegroep.

Het risico op ‘omvangrijke gewelddadige, openbare ordeproblemen’ zoals in de VS en Duitsland is klein, schrijft de NCTV ook. Het geweld vanuit rechtse hoek was groter, met onder meer brandstichtingen bij moskeeën.

Ook terrorismedeskundige Jacco Pekelder van de Universiteit Utrecht ziet een opleving van links activisme, al is het nog niet zo heftig als in de jaren zeventig. “Decennia geleden maakte links zich meer druk om sociale ongelijkheid”, zegt Pekelder. “Armen tegen de rijken, bijvoorbeeld. In de huidige racisme-discussie gaat het veel meer om het onderdrukte individu. Dat raakt mensen persoonlijker en maakt op een veel directere manier emoties los.”

Harde uitspraak loont

Een oproep als die van Van Z. kan de boel verder op scherp zetten, zegt Pekelder. De achterban van een activistische club zal na zo’n uitspraak moeten kiezen of ze meegaan in de gewelddadige retoriek of zich hiervan willen distantiëren. “En voor de activist loont het soms zelfs om die harde uitspraken te doen. Je valt dan op bij de achterban – eindelijk iemand die actie durft te ondernemen.”

Het risico is dat er een sneeuwbaleffect ontstaat, waarschuwt de hoogleraar: “Als de afwijzende reactie in de politiek of van de politie té hard is, kan een deel van de aanvankelijk geweldloze achterban denken: oké, zo liggen de kaarten blijkbaar, zo erg worden we onderdrukt. Die gaan geweld daardoor misschien minder uit de weg.”

Lees ook:
Sinterklaas werd in november niet aangevallen in het Friese Dokkum, protesten tegen zijn zwarte pieten waren er wel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden