Examenleerlingen drukken hun identiteit uit in een kunstwerk: ‘Mijn leven is een puzzel, ingewikkeld’

Joey Schenker, met zijn puzzelkubus.

Tijd (de zaterdagbijlage van Trouw) krijgt soms bijzondere tips. Zo appte docent handvaardigheid Rixt Hilverda foto’s van het eindexamenwerk van vmbo-t-scholieren. Ally Smid bekeek de expositie en sprak een paar makers.

Het landelijke vmbo-thema voor het vak beeldende vorming is dit jaar ‘identiteit’. Op het Calandlyceum in Amsterdam-Osdorp, waar 1900 scholieren (van vmbo-t tot gymnasium) van meer dan 25 verschillende nationaliteiten zitten, een dankbaar onderwerp. Want waar ben je als 16-jarige mee bezig? Met: wie ben ik, hoe zien anderen mij en wat is mijn cultuur?

Voor de expositie begint in de patio en het theater van de school leggen docenten Maddy Marte en Francis van Dijk alle schetsen, proefjes en behaalde punten bij de kunstwerken. Want niet alleen het resultaat telt, ook de fase ervoor. Wat ik grappig of goed gevonden vind, blijkt soms laag te scoren. Ach, ieder zijn vak.

Sommige leerlingen hebben het thema heel letterlijk genomen, zie ik. Ze maakten variaties op hun ID, hun vingerafdruk of hun DNA. Ik zie veel Marokkaanse en Turkse symbolen en vlaggetjes, soms gezellig samen met Amsterdamse andreaskruisen. Veel islamitische symbolen ook, zoals sluiers, djellaba’s, hoofddoeken, de Kaäba in Mekka en gebedssnoeren.

Nafissa Boulfiras en haar werkstuk gebaseerd op haar eigen vingerafdruk.

Schuldig

Veel meisjes verwijzen naar hun te korte slaap door de week, ze hebben bedden met zichzelf erin gemaakt of een slaapmasker met teksten als: ‘Sleep is the best meditation’. Een meisje van Turkse komaf vertelt met tranen in haar ogen dat haar vader niet lang geleden is doodgeschoten. Ze heeft een witte en een zwarte vleugel van wol gemaakt - haar positieve en negatieve gedachten - die boven foto’s van haar vader zweven. “Ik voelde me schuldig omdat mijn vader zijn bedrijf wilde uitbreiden voor z’n kinderen. Als hij dat niet had gedaan, leefde hij misschien nog.”

Een paar kunstwerken springen eruit, zoals de puzzelkubus van Joey Schenker. “Mijn leven is een puzzel, ingewikkeld”, vertelt hij. Vandaar. Hij is van Portugees/Javaans-Surinaam-se/Nederlandse afkomst. Zijn moeder, christelijk, is na de scheiding in Eindhoven gaan wonen, hij woont bij zijn vader die ‘geen geloof’ heeft. Zelf is hij, net als zijn broers al eerder, moslim geworden. “Veel vrienden hebben een positieve invloed op mij gehad. Ik ben nog maar net bekeerd. Maar met de ramadan op 5 mei gaat het keihard beginnen.”

Taisir Ayadi naast zijn hoofd met prioriteiten.

Klasgenoot Taisir Ayadi kleide een indrukwekkend hoofd waaruit sprieten steken die ‘de prioriteiten’ in zijn leven voorstellen: zijn geloof (een gebedssnoer), een Marokkaanse vlag, een voetbal (hij speelt bij Nieuw-West United) en Amsterdam. Hij voelt zich zowel Nederlander als Amsterdammer als Marokkaan. Wat blijkt? Taisirs vader is bevriend met de vader van Abdelhak Nouri die in 2017 na een hartstilstand op het voetbalveld blijvende hersenschade opliep. “Ik hoorde van mijn vader dat hij zijn ogen alweer open kan doen en een beetje kan glimlachen, en dat hij soms even zit in plaats van alleen maar ligt. Als ik voetbal moet ik veel aan hem denken, want mijn club is vlak achter z’n huis.”

Khalid Karabila en zijn ID

Conservatorium

Nikki de Boer (vader van Nederlandse komaf en moeder uit Oostenrijk) beeldde haar liefde voor muziek uit: een platenspeler met foto’s van haar favoriete bands eromheen. Ze houdt van Amerikaanse, Britse en Canadese zangers als Shawn Mendes en James Arthur, van Amerikaanse rappers, ‘geen Nederlandse’. Ze begint binnenkort met gitaarles en leerde zichzelf pianospelen ‘met YouTube-filmpjes’. Ze voetbalt bij Nieuw Sloten en wil international business management gaan doen (mbo), en erna het conservatorium. Nikki heeft veel lol met klasgenoten. Dat die veel met hun geloof bezig zijn, maakt haar niet veel uit. “Ze zijn tenminste niet zo bezig met hoe ze eruitzien, zoals veel Hollandse meisjes.”

Ayoub Chennouf heeft ook een verhaal. Hij kickbokst al sinds zijn zevende. In zijn kunstwerk combineerde hij een rolstoel, twee infusen en twee bokshandschoenen met elkaar. “De eigenaar van mijn boksschool heeft hulporganisatie Karam opgericht die overal oude rolstoelen en andere hulpmiddelen ophaalt om naar Marokko te sturen. Voor gehandicapten die weinig geld hebben. Ik help hem. Na mijn examens ga ik eindelijk een keer naar Tanger, waar de spullen uitgedeeld worden.”

Lees ook:

Wordt dit het jaar van het mbo? ‘Studenten moeten met duurzame oplossingen komen’

Hoe ziet 2019 eruit? In de serie ‘het jaar van’ vandaag: wordt dit het jaar van het mbo? In Zwolle leveren de mbo’s niet alleen geschoolde vakmensen af, maar ook betere burgers

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden