Ex Zuma wil eenheid in Afrika

SEADA NOURHUSSEN

Vrouwen hadden al langer een aanzienlijk aandeel in de Afrikaanse politiek, maar niet per se op de belangrijkste posten. De afgelopen jaren heeft de emancipatiegolf een extra duwtje gekregen. Ellen Johnsen-Sirleaf (Liberia) werd in 2006 het eerste vrouwelijke staatshoofd van Afrika. In april werd Joyce Banda de eerste vrouwelijke president van Malawi. En sinds zondag zit er ook een vrouw in de top van de Afrikaanse Unie (AU), het samenwerkingsverband op het continent.

De Zuid-Afrikaanse politica Nkosazana Dlamini-Zuma is de eerste vrouw die het dagelijks bestuur van de AU gaat leiden. Ze krijgt geen grote beslissingsbevoegdheid, het hoogste orgaan op dat terrein is de algemene raad. Als voorzitter van de AU-commissie fungeert Dlamini-Zuma voornamelijk als boegbeeld.

De 63-jarige ex-vrouw van de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma versloeg bij de stemming tijdens de AU-top in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba de zittende bestuursvoorzitter Jean Ping (69). De strijd om het voorzitterschap liep uit op een venijnig gevecht dat prangender zaken op de AU-agenda - zoals de staatsgreep en chaos in Mali, de bloedige grensgeschillen in Soedan en het toegenomen geweld in Oost-Congo - overschaduwde. De verkiezing deed de 54 lidstaten uiteenvallen in twee kampen. De tweedeling werd bepaald door een nogal koloniale taalkwestie; francofoon Afrika steunde Ping, anglofoon Afrika steunde Dlamini-Zuma.

De aantijgingen vanuit de SADC, het machtige economische samenwerkingsverband van zuidelijk Afrika, deden Ping de das om. Hij zou zijn positie bij de AU hebben misbruikt voor zijn herverkiezing. Dlamini-Zuma won de race na drie ronden.

De reacties op haar verkiezing zijn positief. "We hadden bureaucraten en diplomaten. Nu hebben we een vrijheidsstrijder, dat is pas een toegevoegde waarde", zo reageerde Oeganda's president Museveni.

De politica werd als student begin jaren zeventig een anti-apartheidsactiviste. Om aan de tentakels van het apartheidsregime te ontsnappen leefde ze een tijd in Groot-Brittannië. Dlamini-Zuma is ook één van de langstzittende politici in het Zuid-Afrika van na de apartheid. Zij is nu minister van binnenlandse zaken in het kabinet van haar ex-man. Daarvoor was zij minister van volksgezondheid (1994-1999) en minister van buitenlandse zaken (1999-2009). Ze heeft een smetteloze reputatie en wordt omschreven als een efficiënte manager die geen geld verspilt.

Dlamini-Zuma was de tweede vrouw van Jacob Zuma. Ze schonk hem zijn eerste vier kinderen. Wanneer ze trouwden is niet bekend, wel wanneer ze scheidden: in 1998. Polygamist Zuma trouwde tijdens zijn huwelijk met de nieuwe AU-prominent ook met andere vrouwen. Onlangs sloot hij zijn zesde huwelijk. Hij heeft momenteel vier vrouwen en 21 kinderen, onder wie een aantal van minnaressen.

Zuma en zijn ex-vrouw verkeren duidelijk op goede voet met elkaar. Via Twitter liet de president weten dat hij trots op is op Ndlamini-Zuma. Zuma is vooral ook verrukt dat een vrouw 'die polygamie steunt' de post nu bekleedt.

Eigenlijk is het niet de bedoeling dat Afrika's grootste economie een voorzitter levert voor het dagelijks bestuur van de AU. Het is een ongeschreven regel dat het orgaan wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de kleinere en minder invloedrijke landen. Niet voor niets was Jean Ping, de half-Chinese politicus uit het piepkleine Gabon, sinds 2008 de voorzitter. Gabon is weliswaar een steenrijk oliestaatje - de gewone bevolking profiteert daar overigens niet van - maar heeft politiek gezien weinig slagkracht in Afrika.

Dlamini-Zuma is 'niet bang voor polarisatie' door haar verkiezing. Op de vraag of ze als Zuid-Afrikaans gezicht van de AU vooral het Engelstalige deel van Afrika gaat vertegenwoordigen, antwoorde ze: "Ik ben niet anglofoon of francofoon. Ik ben Zulu. Ik ga ervoor zorgen dat er weer wordt samengewerkt binnen de Unie. Ongeacht waar de leden vandaan komen."

In het nieuws omdat...

... zij de eerste vrouw is die het dagelijks bestuur van de Afrikaanse Unie gaat leiden. In een bittere strijd om het voorzitterschap van de AU-commissie versloeg ze zittend voorzitter Jean Ping uit Gabon.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden