Ex-verslaafden zitten vast in de opvang

reportage | Opstopping in het inloophuis, omdat er te weinig betaalbare woningen voor junks zijn om naar door te stromen

MICHAEL RAMAKER

Het is druk op de Zeedijk in Amsterdam. Hordes toeristen gewapend met een camera stoppen om de paar meter om een van de oude voorgevels, de kitscherige karaokebarretjes of de authentieke Chinese restaurantjes vast te leggen. Het is nauwelijks voor te stellen dat dezelfde straat dertig jaar geleden dé hangplek was voor drugsgebruikers en hun dealers. Die zijn bijna volledig uit het beeld verdwenen; de dijk heeft een stevige schoonmaakbeurt gehad.

"Vroeger, toen stond het daar bomvol met gebruikers", zegt Roy. Hij draait gedachteloos zijn aansteker tussen zijn vingers. Roy, die al langer dan dertig jaar gebruikt, heeft er zelf ook vaak genoeg gestaan. Maar nu niet meer. "Dat komt door oud-burgemeester Cohen, die heeft de Zeedijk opgeruimd." Roy komt er ook niet vaak meer. Hij zit liever in inloophuis Blaka Watra, waar hij in zijn werkplaats aan zijn lampen kan werken.

Blaka Watra is een van de negen opvanglocaties van de Regenboog Groep, een hulporganisatie die sinds 1975 zorgt voor daklozen en drugsverslaafden in Amsterdam. Het inloophuis fungeert uitsluitend als dagopvang en doet aan de zogenaamde bed-brood-bad-regeling. De bezoekers kunnen, als ze geregistreerd staan, even opfrissen, hun kleren wassen en voor een kleine vergoeding een maaltijd krijgen. Bij de receptie verkopen ze voor zestig cent nieuwe sokken en schoon ondergoed.

Volgens het laatste jaarverslag, van 2012, had Blaka Watra dat jaar zo'n 1045 unieke bezoekers. In totaal meldden 3500 mensen zich in 2012 bij de opvanginstanties in de vier grote steden

Het gaat goed met de opvang van daklozen en verslaafden. Eigenlijk te goed, want de uitstroom van dak- en thuislozen naar een zelfstandige woning loopt spaak. Veel verslaafden en daklozen zijn in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht - waar de problemen het meest nijpend zijn - bij de juiste opvanginstellingen terechtgekomen. In dat opzicht hebben de gemeenten hun doel gehaald. Maar het gaat mis bij de uitstroom naar zelfstandig of begeleid wonen. En dat terwijl de groep die bij de instellingen aanklopt de afgelopen jaren alleen maar lijkt te zijn gegroeid. Dit leidt tot een opstopping bij de instellingen.

Zo blijkt uit cijfers van de Monitor Plan van Aanpak Maatschappelijke Opvang 2012 dat Rotterdam met 535 mensen in de opvang is gestart, terwijl er maar 228 mensen zijn uitgestroomd. Van de G4 lijken Amsterdam en Utrecht redelijk stabiel. Beide steden hebben minstens het dubbele aantal plaatsen voor begeleid zelfstandig wonen ten opichte van plekken in 24-uursopvang.

Organisaties als de MDHG, de belangenvereniging voor drugsgebruikers, waarschuwen ook voor een opstopping van de hulpzorg.

"Daar zijn twee oorzaken voor", aldus Michel Planije, wetenschappelijk onderzoeker bij het Trimbos Instituut en mede-auteur van de monitor. "De eerste is de stagnerende woningmarkt. Ten tweede is er een fors tekort aan betaalbare woningen." Planije wil daarbij aantekenen dat er al veel mensen wel ondergebracht zijn. "Maar er komen altijd weer nieuwe groepen aankloppen. En als er dan nog mensen zijn die wachten op een woning, krijg je een opstopping bij de instellingen." Als dat doorzet, dreigt volgens Planije weer een groep mensen op straat terecht te komen. "Dat ligt dan wel in de lijn der verwachtingen."

Voor Roy gaat dit gelukkig niet meer op. Hij zit al in een tehuis voor oudere verslaafden. "Ik ben te oud om nog op straat rond te zwerven. Ik loop al tegen de zestig." Hij verwacht niet dat dezelfde overlast als in de jaren zeventig terugkeert op de Zeedijk. "Er zullen altijd wel drugsgebruikers zijn, maar het zal niet meer zo erg worden. Het blijft schoon op de dijk."

Basecoke is 'in'
De aard van het drugsgebruik onder verslaafden is de afgelopen decennia flink veranderd. Er wordt nauwelijks nog heroïne gespoten; de meeste mensen die verslaafd zijn roken basecoke, een mix van cocaïne, water en maagzout. Ook is er geen vaste plek meer waar gebruikers hun drugs ophalen. Ze hebben bijna allemaal een mobieltje op zak waarmee ze hun dealer kunnen bereiken. Zo ook Roy. "Maar ik ruil meestal voor wat spul binnen de gebruikersruimte hier. Ik hoef in ieder geval niet meer elke dag te jagen voor geld."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden