Interview

Ex-president Puigdemont: De Catalaanse crisis is een Europese crisis

Beeld Patrick Post

De ex-president van Catalonië, Carles Puigdemont, was in Amsterdam om de Nederlandse vertaling van zijn boek ‘De Catalaanse crisis’ te promoten. Bang dat het momentum voor onafhankelijkheid voorbij is, is hij niet. ‘Het begint pas.’

Net stond hij de Catalaanse gemeenschap in Nederland nog te woord, straks haast hij zich naar een discussie in debatcentrum De Balie. In een Amsterdams hotel vertelt Carles Puigdemont – het gele onafhankelijkheidslintje op zijn revers gespeld – hoe zijn leven als balling er ongeveer uit ziet. “Ik reis veel door Europa maar ben ook vaak met mijn team in mijn huis en hoofdkwartier in Waterloo.” Grapjes over de keus voor juist deze Belgische stad waar Napoleon werd verslagen kaatst hij geroutineerd terug. “Ik heb mij altijd meer verwant gevoeld met Wellington.” (de hertog die de slag bij Waterloo won, red.)

Via een videoverbinding staat Puigdemont constant in contact met 'zijn mensen in Catalonië', vertelt hij. Terug naar Spanje kan de Catalaanse ex-president voorlopig niet. Daar loopt een arrestatiebevel tegen hem. Nadat hij een jaar geleden tegen een verbod van het Spaanse Constitutionele Hof in een referendum organiseerde en de onafhankelijkheid uitriep, voelde hij de bui hangen en vluchtte naar België. Negen collega’s belandden achter Spaanse tralies.

Schuldig voelt Puigdemont zich niet dat hij wel van festival naar conferentie kan reizen, terwijl zijn politieke vrienden gevangen zitten. “Ik werk voor hen. Vanaf de eerste dag van mijn ballingschap probeer ik onze situatie internationaal uit te leggen.”

Stilte over schendingen

Boos is hij wel, op de Europese instellingen. Die moeten Madrid op de vingers tikken vanwege het opsluiten van politieke kopstukken, vindt hij. “Dat zij rondom de Catalaanse onafhankelijkheid de kant van de Spaanse regering kozen, kwam voor mij niet als verrassing. Maar ik ben wel heel teleurgesteld over de stilte over de schendingen van fundamentele rechten.” Puigdemont doelt daarbij ook op het harde optreden van de Spaanse politie tijdens het referendum vorig jaar.

Een jaar heeft de Catalaanse ex-president de tijd gehad om de gebeurtenissen rond het referendum te overpeinzen. Had hij achteraf anders willen handelen? “Het enige waar ik spijt van heb, is dat ik het uitroepen van de onafhankelijkheid heb uitgesteld en dat niet meteen na het referendum heb gedaan. Ik deed dat omdat er even een kans leek op een dialoog met Madrid. Maar dat bleek een val. Daarna begonnen de arrestaties en werd artikel 155 in werking gesteld.” Daarmee nam Madrid het bestuur in Catalonië over. “De regering heeft het uitstel gebruikt om ons momentum te breken.”

Of de kans op een goed gesprek met Madrid is toegenomen nu een nieuwe Spaanse regering is aangetreden, durft Puigdemont nog niet te zeggen. De socialistische premier Pedro Sanchez gebruikt in elk geval een ander vocabulaire, zegt hij. “De taal is niet meer zo boos en agressief als onder de vorige premier Mariano Rajoy. Maar de politiek is nog precies hetzelfde. De afgelopen maanden hebben wij geprobeerd het recept van Sanchez voor Catalonië te ontfutselen, maar we komen er niet achter.”

Zeer zeker niet!

Bang dat de aandacht voor Catalonië wegzakt in Brussel, dat vooral bezig is met de hoofdpijndossiers brexit en migratie, is Puigdemont niet. “De Catalaanse crisis is immers een Europese crisis”, stelt hij. Want als ergens binnen de EU de vrijheid van meningsuiting of de onafhankelijkheid van de rechtelijke macht niet gegarandeerd is, gaat dat alle Europese burgers aan. “Als we het gevoel hebben dat de democratie in bepaalde delen van Europa bedreigd wordt, of dat nou in Polen of Hongarije is, ben ik als Europese burger bezorgd.”

Dat in Catalonië het enthousiasme voor onafhankelijkheid wellicht aan het afnemen is, bestrijdt hij. Hij wijst graag op de 2 miljoen mensen die er bij het referendum voor kozen om Spanje te verlaten. Dat de opkomst bij die volksraadpleging maar net boven de 40 procent lag, vertelt hij er niet bij. Ook gaat Puigdemont niet in op de suggestie dat het huidige Catalaanse bestuur veel minder rept over onafhankelijkheid.

“Het momentum voorbij? Zeer zeker niet”, veert Puigdemont op. “We beginnen pas. De Raad van de Republiek (die de regioregering moet ondersteunen, red.) zal deze maand nog vanuit België worden opgericht.”

Thuisfront

Hoe zijn rol eruit ziet in de toekomst, weet Puigdemont nog niet. Hij houdt er rekening mee dat hij komende jaren nog in ballingschap zal leven. “Dat wil ik niet, maar ik ben daar wel realistisch in.” Catalonië mist hij elke dag. “Mijn vrienden, familie, het landschap, de bloemen.” Maar hij heeft dagelijks via een videoverbinding contact met het thuisfront.

“Dan help ik mijn dochters met hun huiswerk. Wiskunde uitleggen op zo’n afstand, dat valt nog niet mee.” 

Lees ook: 

Separatisten hebben weer even grip op Catalonië

Catalanen stemden op 1 oktober 2017 voor onafhankelijkheid. Een jaar later is Spanje nog intact en proberen separatisten hun droom levend te houden. 'Haal die Spaanse vlag weg!'

Catalaanse kuststad overspoeld met gele onafhankelijkheidslintjes

Razendsnel trekken vier gemaskerde schimmen vakkundig de gele linten van een kilometerslang hekwerk langs een spoorlijn aan de Catalaanse kust in Mataró. Nachtelijke brigades proberen de straten te ontdoen van de linten die de Catalaanse onafhankelijkheid promoten. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden