Evenredige verdeling over EU-landen a.u.b.

Staatssecretaris Fred Teeven praat vandaag weer met de Tweede Kamer over de grote toestroom van Eritreeërs naar Nederland. Mensensmokkel terugdringen is een van de weinige dingen die Teeven kan nastreven.

Voor de tweede keer binnen een week praat staatssecretaris Fred Teeven (veiligheid en justitie) vandaag met de Tweede Kamer over de instroom van asielzoekers uit Eritrea. Duizend Eritreeërs in één week, dat roept veel vragen op over de Nederlandse opvangcapaciteiten en de controle aan de Europese buitengrenzen. Maar de vraag is ook of Teeven wel iets aan de toestroom kan doen.

Voor de staatssecretaris is het nog altijd onduidelijk waarom plots zoveel Eritreeërs naar Nederland komen. Hij noemt de groei 'onvoorzien'. Wel heeft hij signalen dat er sprake is van mensensmokkel. Smokkelaars kunnen op andere Europese routes op obstakels zijn gestuit en nu een nieuwe weg hebben gevonden die eindigt in Nederland.

Dat probleem laat zich lastig oplossen. In Europese verdragen is afgesproken dat de binnengrenzen open zijn en controle verboden. Nederland kan geen mensen tegenhouden die aan de grens opduiken en in Nederland asiel willen aanvragen. Zo lang een asielzoeker dat niet eerder in een ander Europees land deed, moet Nederland de aanvraag afhandelen.

Voor een partij als de PVV vormen die regels in combinatie met de Eritrese toeloop welkome munitie om vlak voor de verkiezingen mee te schieten op Europa. Landen moeten weer over hun eigen grenzen gaan en mensen kunnen tegenhouden. "Juridisch en feitelijk een volstrekte onmogelijkheid", hield Teeven asielwoordvoerder Sietse Fritsma vorige week voor. Hij deed Fritsma's woorden af als 'droombespiegelingen'.

Maar Teeven wil ook niet de indruk wekken dat hij zittend op zijn handen afwacht tot de Eritreeërs elders onderdak zoeken. Een poging de mensensmokkel terug te dringen, is een van de weinige dingen die Teeven kan doen - en zelfs daartoe zijn de middelen beperkt. De inzet van marechaussees in de grensstreek is dan wel intensiever, ze mogen verkeer slechts beperkt en steekproefsgewijs controleren.

Wat rest er dan nog? Een Europese oplossing, concluderen de meeste politieke partijen. Een alternatief kan zijn om het aantal asielzoekers evenredig over de Europese landen te verdelen, op basis van bevolkingsomvang, landoppervlak of bnp. Nu vangen sommige landen veel asielzoekers op, andere weinig. Verdeel je ze, dan ontstaat er een gemeenschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel, is het idee waar ook het kabinet best voor warmloopt.

Toch lijkt de kans klein dat het snel die kant op gaat. Een onder asielzoekers populair land als Zweden kan het plan wel toejuichen, maar landen als Spanje en Portugal, die nu relatief weinig asielaanvragen ontvangen en zich door de crisis heen modderen, zullen het afwijzen.

Voorlopig zit er daarom voor Teeven weinig anders op dan te doen wat hij nu doet: in allerijl extra asielzoekerscentra inrichten, mensensmokkelaars opsporen en intussen hopen dat deze binnenkort weer voor een andere route kiezen.

Said Idriz, 41 jaar in 2008 met zijn gezin naar Nederland gevlucht

"We konden geen leven opbouwen in Eritrea. In 1994 was ik dienstplichtig, tot 2008 heb ik toen in dienst gezeten. Maar ik vocht toen al niet meer voor mijn land, ik vocht voor de leiders. Ik was echt een soort slaaf, ik ben vaak gemarteld. En het werd door de jaren heen alleen maar erger. Toen we Somalische tussenpersonen vonden die ons hielpen, besloot ik met mijn gezin te vluchten. Vanuit Eritrea zijn we naar Soedan gebracht en vanuit Soedan naar Italië gevlogen. Van daaruit gingen we verder met een busje. We wilden eigenlijk naar Noorwegen, maar we werden in Nederland aangehouden. Toen besloten we om hier asiel aan te vragen. Via de verschillende media volg ik nu nog steeds wat er in Eritrea gebeurt. De mensen die nu naar Nederland vluchten, die komen hier naartoe omdat ze slaaf zijn geworden van hun eigen land. Ze zijn zonder hoop, ze hebben geen keuze meer. Het alternatief is namelijk dat ze worden vermoord of de gevangenis in gaan. Iedereen in Eritrea zit opgesloten, het is er echt onbewoonbaar geworden.

Een fatsoenlijk leven opbouwen kan daar niet. Je kunt je bijna niet voorstellen hoe de regering daar met haar volk omgaat. Er gebeuren mensonterende dingen, kinderen worden ontvoerd of sterven tijdens hun vlucht. Het wordt alleen maar erger. Daarom is het zo belangrijk dat deze mensen in Nederland worden opgevangen. Het zijn geen criminelen, maar hulpeloze mensen die echt geen andere uitweg meer zien."

Lidia, 28 jaar in 2011 vanuit Eritrese cel naar Nederland gevlucht

"Op 1 oktober 2011 kwam ik voor het eerst in Nederland. Mijn familie zei altijd dat ik naar Noorwegen moest, ik heb eigenlijk geen idee waarom. Twee jaar voordat ik vluchtte, werd ik bij een vriendin thuis opgepakt. Samen bediscussieerden we de Bijbel. Maar we zijn protestants en dat is in Eritrea vreselijk strafbaar. We werden dus vastgezet. Twee jaar lang heeft mijn familie niet geweten waar ik was. Op een dag werden we plots in een busje gezet ergens naartoe, ik weet nog steeds niet waarom dat was. Onderweg kregen we pech, toen heb ik het op een rennen gezet. Ik ben in mijn eentje naar Soedan gereisd en vandaaruit naar Nederland, dat was de beste optie. Pas toen heb ik mijn ouders kunnen bellen om te laten weten dat ik nog in leven was. Twee jaar lang hebben ze niks geweten. Ik ben vreselijk dankbaar dat ik nog leef en veilig ben, maar er zijn nog steeds duizenden en duizenden mensen in Eritrea in die gevaarlijke situatie. Dus het is belangrijk om hierover te praten, er moet echt iets veranderen. De regering is het probleem, terwijl ze een show blijft opvoeren. Mijn broer is nu op de vlucht. Mijn familie zegt dat hij is weggegaan maar ze weten niet waar naartoe. Hij is de jongste van negen, we hebben geen idee of hij veilig is. Dat risico willen zoveel mensen op dit moment nemen. Hij is ontsnapt aan de hel."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden