Even is de Al Aqsa dichtbij

reportage Palestijnse vrouwen mogen tijdelijk zonder visum naar Jeruzalem

JERUZALEM - Sommige vrouwen dragen een plastic krukje of klapstoeltje mee. Het wordt een lange, warme dag in Jeruzalem. Het is pas vijf uur in de ochtend, maar ze hebben er al een paar uur op zitten. Om te eten voordat de nieuwe vastendag begint, en om lekker vroeg hier bij checkpoint Kalandia te zijn.

Ze willen naar Israël, naar Jeruzalem, naar de Al Aqsa-moskee. Sommigen hebben de stad nog nooit met eigen ogen gezien. Ze kennen haar alleen van foto's op internet. Anderen waren hier precies een jaar geleden ook. Net als nu, tijdens ramadan.

Jeruzalem is een verboden vrucht voor Palestijnen op de Westelijke Jordaanover. Israël geeft hun alleen in uitzonderlijke gevallen toestemming om naar 'Al Quds' te gaan, zoals de stad in het Arabisch heet. Een kwartiertje rijden vanuit Ramallah, anderhalf uur vanuit Nablus. Dichtbij - en toch ver weg. Maar tijdens ramadan is alles anders.

"Dit is zo'n groot moment voor mij", zegt Roa uitgelaten. "Normaal kan ik er niet heen, vanwege de muur en de bezetting." Zeventien jaar is ze. Samen met haar twee zussen, Rawan (20) en Nesreen (30) kwam ze 's ochtends in alle vroegte uit Tulkarem. Geen van drieën hadden ze Jeruzalem ooit gezien. Ze staan te popelen. In haar hand heeft Roa een plastic tasje met een gebedskleedje, een koran en een flesje water om zich straks te wassen voor het gebed.

Het geronk van de bussen die af- en aan rijden is oorverdovend, de stank van de uitlaatgassen bedwelmend, maar dat lijkt niemand te deren. Gedwee stromen de bezoekers te voet door de controlepost. Langs de gewapende Israëlische militairen, die opdracht hebben gekregen zich respectvol te gedragen en dus niet te eten en drinken in het zicht van de vastende moslims.

Alle Palestijnse vrouwen mogen op de vrijdagen tijdens de ramadan zonder visum naar Israël. Voor mannen is het beleid strenger. Palestijnen jonger dan 40 jaar kunnen er alleen met toestemming van de Israëlische autoriteiten heen. Beschouwt Israël je als een 'veiligheidsrisico', dan maak je geen kans. "Ik heb geen poging gedaan", zegt Achmed (32), "maar ik krijg waarschijnlijk toch geen visum." En dus wacht de buschauffeur uit Jenin bij het checkpoint tot zijn passagiers 's avonds weer terugkeren.

Toch is het toelatingsbeleid van Israël dit jaar veel soepeler dan eerdere jaren. In totaal worden rond een miljoen Palestijnen in Jeruzalem verwacht. Volgens een hoge functionaris bij het Israëlische leger kan Israël de teugels laten vieren omdat de situatie op de Westelijke Jordaanoever 'zeer goed onder controle is'. "De Westelijke Jordaanoever is momenteel nauwelijks een bedreiging voor Israëlische burgers. Het is zelfs in twintig jaar niet zo kalm geweest." Dat zou vooral het gevolg zijn van 'extreem geavanceerd inlichtingenwerk' en samenwerking met Palestijnse politie en veiligheidsdiensten.

"We kunnen daarom een gecalculeerd risico nemen", zeggen woordvoerders van het leger. Op de vraag of de soepele toelating tijdens de vastenmaand bedoeld is om de bezetting draaglijk te maken, luidt het: "We willen hun de gelegenheid geven in Jeruzalem te bidden tijdens deze belangrijke religieuze maand."

Rima is samen met haar man gekomen, uit Nabloes. "Ik ben blij dat ik naar de Al Aqsa kan", zegt ze, "maar ik zou willen dat het elke dag kon". Ze vindt het bitter dat Israël haar de rest van het jaar de toegang tot de stad verbiedt.

Roa en haar zussen hebben inmiddels, in een lange stoet van bussen langs een afgezette route, Oost-Jeruzalem bereikt. "Wow, ik ben zo blij Jeruzalem te zien", roept Roa uit. "Zelfs de straat is heel mooi, veel mooier dan in Tulkarem - daar hebben we geen stoep", giechelt ze.

Zonder veel om zich heen te kijken stevenen de zussen af op de Al Aqsa-moskee. Met hen mee naar binnen kan niet - vandaag is het terrein alleen voor moslims toegankelijk. "Ben je op Facebook?", vraagt ze. "We gaan heel veel foto's maken en op Facebook zetten."

Als ze straks uitgebeden zijn, willen ze nog even gaan winkelen in de soek van de oude stad. "Je kunt hier mooiere spullen krijgen dan thuis." En dan, voordat de avond valt, gaan ze weer terug naar Kalandia, aan de andere kant van de muur. Volgend jaar hopelijk weer.

Icoon voor de Palestijnse strijd
De Al Aqsa-moskee in Jeruzalem is voor moslims een van de belangrijkste heilige plaatsen, na Mekka en Medina. Vanuit hier zou de profeet Mohammed zijn hemelreis hebben gemaakt. Voor Palestijnse moslims heeft de plek niet alleen religieuze, maar ook politieke betekenis. De moskee, en vooral de bijbehorende Rotskoepel, is een icoon voor de Palestijnse strijd tegen de bezetting. Overal in Oost-Jeruzalem en op de Westelijke Jordaanoever is de gouden koepel te vinden: op foto's, tekeningen en graffiti. Het symboliseert het verlangen naar Jeruzalem als hoofdstad van een eigen Palestijnse staat. Het vrijdaggebed in de Al Aqsa-moskee wordt wekelijks door vele duizenden moslims bezocht, maar vooral tijdens de vastenmaand willen gelovige moslims graag daar zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden