'Even een treetje hoger is niet voor iedereen weggelegd'

Rector Jac. P. Thijsse College denkt niet dat het storm gaat lopen op haar school

Een vak afsluiten op een hoger niveau. Staatssecretaris Dekker noemt het een recht, dus leerlingen zouden het kunnen eisen, maar rector Christine Hylkema denkt niet dat het storm gaat lopen. "Er zijn wel kinderen die willen excelleren, maar het is niet voor iedereen weggelegd. Het vergt een extra inspanning om een vak 'even' naar een hoger niveau te tillen. Bovendien kan de stof soms fors verschillen. Wiskunde op de mavo is iets heel anders dan wiskunde b op havo-niveau, maar ook biologie en economie lopen niet zomaar in elkaar over."

Haar Jac. P. Thijsse College in Castricum biedt zo'n hoger examen al bij het vak Engels. Dat kan ook omdat de scholengemeenschap sinds vijf jaar tweetalig onderwijs geeft. "Het lijkt mij eerlijk gezegd organisatorisch nogal lastig om dit bij 13, 14 vakken tegelijk te doen. Als we niet oppassen verhoogt het de werkdruk." Een 'optilexamen' vergt nogal wat begeleiding van docenten. En wilskracht van de leerlingen, is haar ervaring.

De scholieren die kiezen voor tweetalig onderwijs worden compleet ondergedompeld. De helft van de lessen in de onderbouw is in het Engels. "In het begin zijn brugklassers er heel moe van, maar zo tussen herfst en Kerst valt het kwartje", vertelt teamleider René Wellen, verantwoordelijk voor alle internationale activiteiten bij Jac.P.Thijsse. "Na de kerstvakantie doen ze al toneelstukken in het Engels."

De zestienjarige Dita van der Ham vond Engels op de basisschool al leuk en haalde goede cijfers. Ze legt elke dag tien kilometer af vanuit Velsen-Noord. "Dit is de enige school die ook tweetalig-onderwijs op mavo-niveau aanbiedt."

Alle tweetalige mavoleerlingen mochten Engels examen doen op havo-niveau. De plus-leerlingen blijven gewoon in hun eigen mavo-klas, dus het is aan de docent om haar vak op twee niveaus tegelijk aan te bieden, inclusief de examen-trainingen. Die van haar was extreem motiverend, vertelt Dita. "Ze is native speaker én ze was onze eigen mentor gedurende vier jaar, dat gaf een goede band."

Uiteindelijk deden vijf van de 25 mavo-leerlingen havo-examen voor Engels. René Wellen durft te beweren dat ze het allemaal makkelijk hadden aangekund. "Dita scoorde voor dit vak hoger dan alle havo-leerlingen", zegt hij trots. Maar veel klasgenoten durfden het uiteindelijk niet aan, bijvoorbeeld omdat ze compensatiepunten nodig hadden. Rector Hylkema begrijpt dat wel. "Als je voor wiskunde niet zo best staat, ga je met Engels liever voor een zekere acht op mavo-niveau, dan een onzekere zes of zeven op havo. Bovendien moet je voor alle vakken gemiddeld op 5,5 uitkomen."

Dat staatssecretaris Dekker nu een herkansing toestaat op eigen niveau, mocht het hogere doel onverhoopt niet lukken, trekt er wel meer over de streep, denkt Dita. Grote kans dat zij Engels volgend jaar op vwo-niveau afsluit, inmiddels doet ze namelijk havo.

Bij een bezoek aan de tweetalige mbo-opleiding economisch management, hoorde ze dat ze met haar Engels een streepje voor heeft. Maar ze vond het wat te vroeg voor een beroepsopleiding. "In feite kies ik dan op mijn vijftiende al voor een bepaalde baan."

Christine Hylkema ziet dat tweetaligheid bij meer vervolgscholen een pre is: ook sectoren als toerisme en horeca zijn gebaat bij een goede beheersing van het Engels. Toch zou de rector niet graag zien dat zo'n plusvak de doorslag geeft. "Dat is natuurlijk de keerzijde. Mooi als zo'n examen op hoger niveau motiveert, het kan leerlingen echt een boost geven, maar je wilt niet dat iets extra's de norm wordt. Het centraal examen moet niet zijn waarde verliezen."

Ze snapt dat vervolgopleidingen liever gaan voor leerlingen met een vak op een hoger niveau: dat voorkomt later wellicht uitval. "Maar zo'n voorkeursbehandeling kan ten koste gaan van leerlingen die gemiddeld scoren. Wij hebben heel veel leerlingen die gewoon doen wat de norm vraagt en ook zij kunnen de samenleving een heel waardevolle bijdrage leveren."

undefined

Universiteiten en hogescholen kijken het voorlopig even aan

Een of meerdere vakken volgen op een hoger niveau: hebben leerlingen daar wat aan na het eindexamen? Voorlopig niet, zeggen de hogescholen en universiteiten. Hoewel ze het besluit van staatssecretaris Dekker toejuichen, zijn ze er niet van overtuigd dat de maatwerkdiploma's aansluiten op het hoger onderwijs. "Het is goed om meer uit jezelf te halen", zegt Bastiaan Verweij van universiteitenvereniging VSNU, "maar het centrale eindexamen op vwo-niveau blijft het enige algemene toegangsbewijs tot de universiteit." Alleen voor eenzijdig begaafde leerlingen, die bijvoorbeeld excelleren in de bètavakken, kan een uitzondering gemaakt worden. "Maar dat moet elke afzonderlijke instelling dan per individueel geval bekijken."

De Vereniging Hogescholen wacht af tot duidelijk is wat Dekker precies wil. Overigens is er nu al een mogelijkheid om zonder het juiste diploma te gaan studeren. Vanaf 21 jaar kan een colloquium doctum worden aangevraagd, een toelatingsprocedure om het hoger onderwijs alsnog binnen te komen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden