'Even dimmen, is mijn advies aan Halsema'

De burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema. Beeld ANP

De burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema, wil ‘in het aller-, alleruiterste geval’ gebedshuizen kunnen sluiten. Ze wil meer mogelijkheden om in te grijpen, bijvoorbeeld 'als een imam een aantal keren in preken heeft gezegd dat vrouwen onderdanig moeten zijn, of dat homoseksualiteit misdadig is.'

Halsema zei dit in haar eerste gesprek als burgemeester met de lokale zender AT5. Sluiting van gebedshuizen – waar behalve moskeeën ook kerken onder worden verstaan – vindt ze een rigoureuze maatregel. “Maar soms zou je iets meer willen kunnen. Natuurlijk hou je de mogelijkheid open om gebedshuizen te sluiten.”

De kwestie kwam ter sprake in een toelichting op haar plannen om radicalisering te bestrijden. Een paar weken geleden ontvouwde ze daarvan de contouren, binnenkort komt ze met de uitwerking.

Afschuwelijke preken

Imams die anti-democratische preken uitspreken, worden ook buiten Amsterdam al in de gaten gehouden. Nu voegde de Amsterdamse burgemeester daaraan toe, dat ze wil kunnen optreden tegen imams die ‘afschuwelijke preken’ houden, waarin zij zich ‘afzetten’ tegen een gelijkwaardige positie voor vrouwen en homoseksuelen.

Fokko Oldenhuis, honorair hoogleraar religie en recht aan de Rijksuniversiteit Groningen, vind de uitlatingen van Halsema 'zeer onhandig.’ “Een burgemeester is er voor iedereen. Sluiting is een stap te ver. Even dimmen, zou mijn advies aan Halsema zijn.”

De hoogleraar kijkt op van Halsema's  voorbeelden: homoseksualiteit een misdaad noemen en vrouwen voorhouden onderdanig te zijn aan hun man. Hij wijst erop deze opvattingen over vrouwen in christelijke kringen vroeger gewoon waren, en dat ook nu nog zo over vrouwen wordt gedacht in sommige behoudende kerken en evangelische gemeenschappen. “Dat is geen reden om de tent te sluiten. Dan kun je de halve Veluwe wel op slot doen”, zegt Oldenhuis, die Halsema oproept ‘voorzichtig te zijn met mensen afkatten’. 

Hij benadrukt wel dat in een kerk of moskee niet alles geoorloofd is. “Een dominee moet soms dimmen, een imam ook. Ik ben het ermee eens dat je ze moet kunnen aanpakken. Maar dat kan met het huidige recht allang en dat gebeurt ook. Er is kerkelijke vrijheid, maar de imam of dominee heeft nooit het laatste woord.”

'Tijd voor een staatscommissie'

Uiteindelijk bepaalt de rechter wat wel en niet kan. Oproepen tot haat mag niet, oproepen tot geweld evenmin. Via het strafrecht zou een gebedshuis gesloten kunnen worden. Oldenhuis kan zich voorstellen dat een belangenorganisatie als het COC zich tot de (burgerlijke) rechter zou wenden, als homo’s vanaf de preekstoel als misdadigers worden neergezet. Een burgemeester zou bijvoorbeeld in het kader van terrorismebestrijding een imam een gebiedsverbod op kunnen leggen. In Den Haag is dat al gebeurd.

Halsema beklemtoonde in het interview ook, dat moslims zich beschermd moeten weten in haar stad. “De stad is gebouwd op geloofsvrijheid.” Voor orthodoxie is alle ruimte, Halsema legt de grens bij fundamentalisme. Daaronder verstaat zij ‘opdringen, dwingen, intimideren.’ “Dan zijn mensen niet meer beschermd.”

De rechter legt de grens ruimer, aldus Oldenhuis . "Het wordt echt tijd voor een staatscommissie. Ik heb daar al eerder op aangedrongen. Als zelfs de respectabele Halsema op dit punt het spoor bijster is, veroorloof ik mij om dat nog maar eens te roepen."

Lees ook:

'Het is tijd om de scheiding van kerk en staat te herijken'

Jurist Fokko  Oldenhuis pleitte twee jaar geleden in Trouw al voor een staatscommissie die  zich buigt over het veranderende religieuze landschap in Nederland. "Je kunt moskeeën die onder de vlag van religie uitsluitend politiek bedrijven,  ook juridisch aanpakken."

Amsterdam heeft zijn Iron Lady gevonden

Je moet natuurlijk voorzichtig zijn met vergelijkingen, want Femke Halsema zal niemand laten verhongeren, maar soms zou je denken dat deze burgermoeder het verkeerde politieke rugnummer draagt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden