Evangelische kerk wil bemiddelen tussen Papoea's en Jakarta

Van een medewerker JAYAPURA - Op Bali vond vorige week oecumenisch overleg plaats naar aanleiding van de situatie in Irian Jaya. Het initiatief voor de historische consultatie was afkomstig van de Indonesische gemeenschap van kerken (PGI) en de Evangelisch christelijke kerk in Irian Jaya (GKI di Irja). Deze kerk is met ongeveer 800 000 leden veruit de grootste protestantse kerk in deze Indonesische provincie.

De oorspronkelijke Papoeabevolking vormt net iets meer dan de helft van alle inwoners (2,1 miljoen) van Irian Jaya. Als gevolg van de door Jakarta gestuurde 'transmigratie' zijn honderdduizenden mensen uit andere delen van Indonesië naar Irian Jaya gekomen. De overgrote meerderheid van de Papoea's is lid van de GKI.

Aan het beraad op Bali werd deelgenomen door afgevaardigden van de Wereldraad van kerken, de Christian Conference of Asia, de Raad van kerken van Papoea-Nieuw-Guinea en die van Australië. Partnerkerken uit Duitsland, Zwitserland en Nederland (Raad voor de zending, NHK) waren ook aanwezig.

De synodeleiding van de Irianese kerk gaf op emotionele wijze uiting aan de aspiraties van de Papoea's. Een grote meerderheid van de autochtone bevolking wil vrijheid, ondermeer ingegeven door de systematische en omvangrijke schendingen van de mensenrechten in het gebied. Recent voorbeeld is het gewelddadig optreden van Indonesische militairen bij vreedzame demonstraties in Jayapura, Biak en Sorong eerder deze maand. Daarbij vielen doden en raakte een aantal Papoea's gewond. Ook werden mensen gevangengezet.

Van bruut optreden door de Indonesische autoriteiten is al sprake sinds de inlijving van Irian bij Indonesië, na de 'Act of Free Choice' in 1969. Bij die Act stemden 1026 'Papoeavertegenwoordigers' voor integratie van Irian Jaya binnen de republiek Indonesië. De Overeenkomst van New York (1962), waarbij Den Haag en Jakarta onder leiding van de VN de procedure voor een volksreferendum vaststelden, hanteerde echter het principe van 'één man, één stem'. Om die reden hebben de Papoea's de 'act' van '69 nooit geaccepteerd.

Tegen de achtergrond van het recente brute optreden van het Indonesische leger riep de Irianese kerk vorige week, samen met de andere deelnemers aan het oecumenisch overleg, de regering in Jakarta op om te stoppen met de flagrante schending van mensenrechten in Irian Jaya. Men eiste dat het leger wordt terugroepen, dat vertegenwoordigers van de kerk toegang krijgen tot gearresteerde Papoea's en dat Jakarta de gevangenen onmiddellijk vrijlaat.

De Reformasi die na het terugtreden van Soeharto en het aantreden van Habibi op alle fronten van de Indonesische samenleving aan de orde is, moet volgens de Irianese kerk worden benut om ook ten aanzien van Irian Jaya een eind te maken aan alle schendingen van de mensenrechten en recht te doen aan de aspiraties van de autochtone bevolking.

De kerkleiding heeft zich bereid verklaard tussen de Papoea's onderling en tussen de Papoea's en de Indonesische overheid een brede dialoog op gang te brengen. Daarbij is wat haar betreft behalve een zelfstandig West-Irian ook een grote mate van autonomie binnen de republiek of een plaats binnen een Indonesië met ander staatsbestel bespreekbaar.

Omdat er in het onontwikkelde Irian Jaya nauwelijks anderen zijn die het voortouw kunnen nemen voelt de GKI di Irja zich geroepen leiding te geven aan de dialoog over dit politiek uiterst gevoelige onderwerp. De in Bali aanwezige oecumenische organisaties steunen deze benadering en zullen het proces op de voet volgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden