Evangelisatie / 'Wat zou jij ons kunnen leren, kleine zigeuner?'

Duizenden zigeuners zijn naar het Franse dorpje Damblain getrokken voor een evangelische bijeenkomst. Het geloof brengt de zigeunervolken dichter bij elkaar. ,,We moeten solidair zijn, het zijn moeilijke tijden.''

De zon schijnt over wat vanuit de verte een glinsterend meer lijkt. In werkelijkheid zijn het schotelantennes waar het zonlicht mee speelt, op de daken van duizenden kriskras geplaatste caravans in de grasvelden van een oud Navo-vliegveld in de Vogezen. Wie dichterbij komt ziet tussen de caravans vuurplaatsen, hondenhokken, wasgoed aan de lijn. En heel veel auto's.

Vijfentwintigduizend zigeuners uit alle hoeken van Frankrijk, en sommigen van veel verder weg, hebben hun kamp opgeslagen bij het dorpje Damblain. De evangelische organisatie Vie et Lumière houdt hier tot het einde van de maand een bijeenkomst.

Een grote circustent tussen twee landingsbanen torent hoog boven de caravans uit. De 'kathedraal' noemen de zigeuners dit geelblauw gestreepte gevaarte; hier vinden viermaal daags de religieuze bijeenkomsten plaats. Zoals het een kerk betaamt vertegenwoordigt de tent het centrum van de gemeenschap.

Het bestuur van Vie et Lumière (Leven en Licht) heeft naast de tent een portocabin. De commercie is er neergestreken met een paar vrachtwagens waaruit brood, aardappelen en butagas verkocht worden. Komende en gaande families, meestal met een caravan of vijf, rijden hierlangs om bekenden te groeten.

In Frankrijk leven naar schatting 300000 zigeuners. Vie et Lumière, de evangelische afdeling van de Fédération Protestante, claimt een ledental van 100000 zigeuners. Meestal nemen zigeuners de religie van het land over en in Frankrijk is de meerderheid derhalve katholiek. Vie et Lumière vormt een minderheid binnen een minderheid.

Recht tegenover de kathedraal staat de caravan van Tarzan, een Fendt Diamant met blauwe luifel. Charles 'Tarzan' Welty heeft de leiding over meer dan vijfhonderd geestelijken die zich tijdens deze bijeenkomst ontfermen over de zigeuners. Met gleufhoed, snorretje, en brede schouders staat hij naast zijn bestelbus, waarin een wasmachine draait. ,,Het evangelie brengt ons dichter bij elkaar'', zegt hij. ,,Tsiganes, Manouches, Gipsy's, Roma, hier staan alle zigeunervolken naast elkaar. We moeten solidair zijn, het zijn moeilijke tijden voor zigeuners in Frankrijk.''

De nieuwe Franse regering die in mei is aangetreden, heeft een aantal maatregelen afgekondigd dat de openbare orde moet helpen herstellen. Van zigeuners die zonder toestemming ergens kamperen, kunnen voortaan de auto's en caravans in beslag worden genomen. Vie et Lumière zet zich niet alleen in voor het geestelijke heil van de zigeuners, maar werpt zich ook op als behartiger van hun sociale belangen. In september spreekt Tarzan met minister van binnenlandse zaken Sarkozy.

In de 'kathedraal' vult de brandweer ondertussen twee kinderbadjes. Een voor de vrouwen en een voor de mannen die hun overgave aan de Heer willen bevestigen door zich als volwassene te laten dopen. Een collega van Tarzan strooit orchideeblaadjes in het water, de moeder van een van de bekeerlingen voelt met haar hand of het koud is.

De evangelische bijeenkomsten van de zigeunerkerk verschillen in niets van die van bijvoorbeeld de pinkstergemeente. Gezamenlijke gezangen worden afgewisseld met getuigenissen van broeders en zusters die zich bekeerd hebben. In de preek gaat het er fanatiek aan toe. ,,Wij zijn de kerk van Jezus. Iedereen die gelooft dat Jezus voor ons gestorven is, moet nu zijn hand opsteken. Sta op en bid met mij. Prijs de Heer!''

Opvallend is het verband dat de predikant telkens legt tussen de zigeuners en de joden. ,,Paulus was een jood, en joden waren in Rome een onaanzienlijke minderheid. De Romeinen vroegen aan Paulus; wat zou jij ons kunnen leren, kleine jood?'' Hij kijkt de zaal in, laat een stilte vallen. ,,Wat zou jij ons kunnen leren, kleine zigeuner?''

Zes vrouwen en vier mannen laten zich deze zondag onderdompelen. De meesten huilen op het moment dat ze in het badje gaan. Charlie Welty, een achttienjarige kleinzoon van de grote Tarzan, voelt zich er nog niet klaar voor, al is hij wel bekeerd. ,,Vroeger rookte ik en luisterde ik naar rapmuziek waar de Satan in zat. Op een dag ging ik naar de kerk en alles wat de dominee zei was voor mij bedoeld. Het was de Heer die tot mij sprak, begreep ik. Vanaf die dag ben ik anders gaan leven. Ik luister niet meer naar rap en ik rook niet meer. Later word ik ook predikant, als dat tenminste is wat de Heer met mij wil. Misschien roept hij mij tot iets anders, dat is ook goed.''

Onder leiding van Tarzan trekt de familie Welty de hele zomer door Frankrijk om het evangelie onder zigeuners te verspreiden. 's Winters blijven ze in de buurt van Parijs. De zigeuners hebben her en der in het land ongeveer honderdvijftig kerken, waar ook niet-zigeuners komen. Op dinsdag, vrijdag en zondag gaan de zigeuners eenvoudig naar de kerk waar ze op dat moment het dichtst bij zijn.

Niet iedereen in de familie Welty is bekeerd. ,,Ik ga ze niet uit de weg, maar ik probeer zo min mogelijk met ze om te gaan'', zegt Charlie over zijn neefjes die nog 'in zonde leven'. Hetzelfde geldt voor het contact met de bewoners van de caravans die op een afstandje van de rest langs de randen van het vliegveld staan. ,,Dat zijn ongelovigen, die alleen voor de gezelligheid komen'', zegt Charlie.

Het is de vraag of het evangelie van Vie et Lumière de zigeuners nader tot elkaar zal brengen, zoals Tarzan hoopt. In navolging van zijn grootvader praat Charlie over de verschillende zigeunervolken. ,,Het komt niet door ons dat de zigeuners in Frankrijk zo'n slecht imago hebben. Dat komt door de zigeuners uit Roemenië en de rest van Oost-Europa. De media en de politiek scheren ons altijd maar over één kam, maar dat is niet terecht. Wij zijn gered door de Heer en wij zondigen niet. Voor vele anderen is het nog niet zo ver.''

Als de avond valt is het hele terrein behalve de 'kathedraal' in duisternis gehuld. Het gezang en gejubel uit de circustent worden buiten al snel overstemd door motorgeronk en piepende banden. Voor wie niet aan de vieringen deelneemt is dit het uur van de autoraces over de oude landingsbaan. Een helikopter van de gendarmerie vliegt laag over en schijnt met een zoeklicht over het kamp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden