'Euthanasiewet onduidelijk door CDA'

Oud-minister Els Borst (D66) had meer puntjes op de i gewild

De euthanasiewet is onduidelijk omdat de kabinetten-Balkenende nooit hebben willen meewerken aan een noodzakelijke update. Dat zegt Els Borst-Eilers (81), oud-minister van volksgezondheid tussen 1994 en 2002 in reactie op het voornemen van artsenkoepel KNMG om de euthanasiewet aan te scherpen.

Voor artsen is de wet uit 2002 niet duidelijk op het gebied van wilsonbekwame patiënten, zo bleek al uit een ledenpeiling van de KNMG uit 2011. Het is hun niet duidelijk wanneer euthanasie op deze groep nog toelaatbaar is. Doordat het aantal Nederlanders met alzheimer stijgt, en de diagnose eerder gesteld kan worden, lijken artsen daar volgens de koepel veel vaker mee te maken te krijgen.

De artsen willen in de wet laten opnemen dat er sprake van minimale communicatie moet zijn met de patiënt. Alleen dan willen artsen euthanasie toepassen op dementerenden.

Maar anders dan bij mensen die wilsbekwaam zijn, is het lastig om aan de zogeheten zorgvuldigheidseisen van de euthanasiewet te voldoen. Hierin staat onder meer dat de arts de overtuiging moet hebben dat er sprake is van een 'vrijwillig' en 'weloverwogen' verzoek. Ook moet duidelijk zijn dat er sprake is van 'uitzichtloos' en 'ondraaglijk' lijden. Maar wanneer iemand niets meer kan zeggen, is het lastig, zo niet onmogelijk, om dat vast te stellen. Daarom staat er in artikel 2 lid 2 dat de arts gevolg kán geven aan het verzoek tot euthanasie als er een schriftelijke verklaring is afgelegd in de periode dat iemand nog helder was.

Dan staat er: 'de zorgvuldigheidseisen zijn van overeenkomstige toepassing'. "Dat hadden we beter moeten verwoorden", erkent Borst nu. "Juristen begrijpen dat de eisen in zo'n geval zo goed mogelijk moeten worden toegepast." Als je je daarvoor hebt ingespannen, dan is euthanasie mogelijk. "Maar artsen hebben moeite met die tekst. Zij denken dat er óók bij zwaar dementerenden aan die zorgvuldigheidseisen moet worden voldaan. Maar dat hoeft niet." De KNMG leest de wet op dit punt anders. Zij vinden dat er 'zoveel als mogelijk' aan de eisen voldaan moet worden. Lukt dat niet, bijvoorbeeld omdat iemand niet meer kan communiceren, dan staat in hun richtlijn dat euthanasie niet meer mag. Om de onduidelijkheid weg te nemen, komt er nu een commissie waarin onder meer de KNMG en het ministerie van volksgezondheid de materie nog eens gaan bestuderen, zo is gisteren besloten. In de commissie wordt ook gekeken hoe er in het geval van wilsonbekwame dementerenden aan de zorgvuldigheidseisen kan worden voldaan. Punten waar al overeenstemming over zou zijn: het tijdig updaten van de wilsverklaring en het eerder benaderen van de noodzakelijke, tweede arts. Deze SCEN-arts (Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland) komt in het geval van dementie vaak in een te laat stadium. Hierin is de patiënt soms al wilsonbekwaam en volgt een afwijzing van het euthanasieverzoek.

Deze aparte commissie was volgens Borst niet nodig geweest, als het CDA na 2002 bereidwilliger was geweest. "Wij hadden in de nadagen van het laatste Paarse kabinet het voornemen om een algemene maatregel van bestuur aan de wet toe te voegen. Daarin wilden we nog een en ander uitleggen. Maar het CDA, dat onder Balkenende I in het kabinet terugkwam, had, vanwege de christelijke achtergrond, een hekel aan de euthanasiewet. Jan Peter Balkenende had in een eerder stadium ook tegen gestemd. Het CDA begreep wel dat de wet niet meer van tafel kon, maar ze wilden er niets meer mee te maken hebben. Dat was jammer, want zo kon er onduidelijkheid ontstaan."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden