Commentaar

Euthanasie, waarom eigenlijk?

Beeld ANP

Waarom krijgen steeds meer Nederlanders euthanasie? Naar het antwoord op die vraag kunnen we hooguit gissen, zegt de groep hoogleraren die vorige week de evaluatie van de euthanasiewet verzorgde. 

Het is mogelijk dat meer mensen hechten aan zelfbeschikking. Maar we leven nooit alleen en misschien is er voor mensen druk vanuit de samenleving om er tijdig een einde aan te maken. Een derde verklaring: we willen vaker pijn voorkomen.

De evaluatie meldt dat het aandeel van euthanasie in alle sterfgevallen in Nederland is toegenomen, van een kleine 3 procent in 2010 tot 4,5 procent in 2015. Dat komt neer op jaarlijks 2000 extra euthanasiezaken. De euthanasiewet bestaat al sinds 2002, dus de stijging kan niet worden verklaard uit grotere bekendheid van de burger met deze mogelijkheid.

Drijfveren

De evaluatie laat zien dat euthanasie bijna altijd zorgvuldig verloopt, dat het meestal gaat om mensen met ernstige kanker, vaak op gevorderde leeftijd, en dat zaken die vaak in de media debat oproepen - vergevorderde dementie, psychiatrie - een kleine minderheid betreffen. Maar dat we de drijfveren niet kennen van de groeiende groep mensen die een beroep doet op de wet is pijnlijk. De wet is immers ingevoerd om mensen die ernstig en uitzichtloos lijden, zelf te laten beslissen of ze er gebruik van maken. Niet omdat de kinderen erop aandringen, of vanwege mediaberichten dat er geen goede plek in het verpleeghuis meer zal zijn.

Dat onderzoek naar de drijfveren van patiënten moet er daarom als de wiedeweerga komen. Niet alleen bij euthanasie: alternatieven als palliatieve sedatie (diepe slaap tot het overlijden) en versnelde dood door pijnbestrijding zijn nog harder opgerukt. Betere zorg of toch druk vanuit de directe omgeving, is ook daar de vraag.

En dan dient zich ook nog eens een mogelijke nieuwe stervensroute aan, de mogelijkheid om assistentie te krijgen wanneer men weliswaar geen klachten heeft, maar toch het leven voltooid acht. Die kwestie speelt een prominente rol bij de huidige kabinetsformatie. De hoogleraren die euthanasie evalueerden, zijn er uiterst terughoudend over. Het is mogelijk dat deze nieuwe snellere route de euthanasiepraktijk uitholt, zo herhalen ze een al eerder geformuleerd bezwaar: waarom moeilijk doen als het ook makkelijker kan? Maar op zinnen als ‘het is mogelijk dat’ kunnen we beter geen wetgeving baseren, al helemaal niet op dit precaire terrein. Hoe ‘zelf’ is de zelfbeschikking waarvan voorstanders uitgaan? Een onderzoek naar de motieven van patiënten als het gaat om euthanasie zou daarom ook nieuwe klaarheid moeten scheppen in de discussie over het voltooid leven.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees ook: Helft van huisartsen ervaart druk om euthanasie uit te voeren

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden