Euthanasie is in Frankrijk voorlopig nog taboewoord

Legalisering van palliatieve sedatie is al splijtzwam in Assemblée

Euthanasie is in Frankrijk verboden. En dat blijft het voorlopig: in een voorstel voor een modernere 'wet op het levenseinde', waar het Franse parlement deze week over debatteert, komt het woord 'euthanasie' niet eens voor. Toch is het juist deze term die het debat volledig beheerst.

Als het aan president François Hollande had gelegen, konden ernstig zieke Fransen in hun laatste levensdagen allang euthanasie krijgen. Het was een van zijn verkiezingsbeloften, voor hij in 2012 aantrad.

Maar alles veranderde een jaar na zijn aantreden. Toen wekte een andere verkiezingsbelofte, de invoering van het homohuwelijk, een onverwacht sterke weerstand op bij conservatieve katholieken. Hollande wilde deze groep niet nog eens tegen de haren in strijken met de legalisering van euthanasie. Dus deed de president water bij de wijn. Veel water.

In plaats van het euthanasieplan kwam er een voorstel dat werkelijk elke burger moest kunnen omarmen: het toestaan van 'palliatieve sedatie'. Dit betekent in de praktijk dat ernstig zieke Fransen die nog maar een paar dagen te leven hebben, tot aan hun dood in een diepe, onafgebroken slaap worden gebracht. De narcose - af te dwingen met een wilsverklaring - moet alleen hun lijden verlichten, niet hun dood bespoedigen. Patiënten krijgen geen voeding of vocht meer, en overlijden uiteindelijk aan hun ziekte.

Nu dit afgezwakte plan in het parlement is aanbeland, oogst het lang niet het brede applaus waar Hollande op had gehoopt. Integendeel, de weerzin komt nu zelfs van twee kanten. Aan de ene kant staan de conservatieven, die vrezen dat er een verkapte vorm van euthanasie wordt binnengehaald. De slaapmiddelen voor de narcose, zo vrezen zij, zullen wel degelijk de dood bespoedigen. Aan de andere kant staan de liberale Fransen, die veel meer keuzevrijheid eisen. Zij willen 'waardig' (lees: met een dodelijk middel) kunnen sterven, en daar valt 'dagenlange uitdroging' wat hen betreft niet onder.

Hoe groot de onenigheid is, blijkt uit het feit dat parlementariërs ruim duizend amendementen hebben ingediend. Via één daarvan wil bijna de helft van Hollande's socialisten alsnog euthanasie proberen toe te staan. Deze dissidenten vinden steun bij de Groenen en bij links-radicalen. Maar tientallen centrum-rechtse UMP'ers hellen de andere kant uit.

Ondanks de weerstand maakt het wetsvoorstel bij de stemming op 17 maart een goede kans om in de Assemblée nationale te worden aangenomen. Zowel conservatieve als liberale critici hebben al laten weten dat ze het voorstel niet koste wat kost willen torpederen.

De grootste angst voor het voorstel leeft in religieuze kringen. Gisteren plaatsten vertegenwoordigers van de drie grote monotheïstische godsdiensten in Le Monde een dringende oproep om de hoofdregel uit de huidige wet te koesteren. Die regel luidt dat niets het recht geeft om een ander te doden: niet zijn gezondheid, niet zijn gebrekkige bewustzijn, niet zijn kwetsbaarheid, en zelfs niet zijn wens om te sterven. De geestelijken zien tussen palliatieve sedatie en euthanasie maar een dun scheidslijntje.

Toch moet er iets veranderen, vinden veel parlementariërs. Want terwijl de huidige wet zwijgt over palliatieve sedatie, wordt het in de Franse praktijk al veelvuldig toegepast. Wat patiënten kunnen verwachten, verschilt sterk per ziekenhuis. Dat schept onzekerheid en ongelijkheid, en daar zou de nieuwe wet een einde aan moeten maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden