Euthanasie als Glorievolle Viering

Vorige week organiseerde de NVVE in de Amsterdamse RAI een wereldcongres over euthanasie. Activisten, politici, artsen, wetenschappers, ethici en juristen uit alle windstreken kwamen bijeen om samen te kijken naar wat er bereikt is en wat er nog allemaal gedaan moet worden. De Nederlandse bijdrage betrof zo min mogelijk borstklopperij. Wat onze buitenlandse gasten vooral te horen kregen was dat je er met een wet nog lang niet uit bent omdat dit nu eenmaal een onderwerp is dat nooit naar tevredenheid afgesloten kan worden.

Inmiddels gebeurt er wel veel wereldwijd: in vijf van de Verenigde Staten bestaat nu de mogelijkheid om een terminale patiënt een dodelijke drank te geven. Deze mogelijkheid is omgeven door een aantal voorwaarden die trouwens niet zo streng zijn. Wel aardig om te vermelden dat dit drankje in 40 procent van de gevallen juist niet wordt gebruikt. Ik kan me dat zo goed voorstellen, dat een patiënt het langer en beter volhoudt als de mogelijkheid om eruit te stappen op de schoorsteen staat. Er zijn daar drie tegenstandsblokken: de katholieke kerk, gehandicaptenorganisaties en organisaties die palliatieve zorg aanbieden. Dementie is er niet aan de orde, evenmin als de laatstewilpil.

Opvallend is dat er in de VS en Canada niet valt te praten over het toedienen van dodelijke medicatie door de arts. De patiënt moet altijd zelf de daad verrichten. Bij ons maakt dat juridisch niets uit.

In vrijwel alle westerse landen is er sprake van een wetgevende achterstand ten opzichte van wat de bevolking wil. In opiniepeilingen blijkt meestal zo'n zeventig tot tachtig procent van de bevolking voor een wettelijke regeling te zijn, terwijl politici er veelal niet echt over durven te beginnen.

Helaas worden ook stappen terug gezet. In Duitsland is hulp bij zelfdoding niet verboden, maar het is nu wel strafbaar als je het vaker doet, in georganiseerd verband, vanuit een professie. Dat is om te voorkomen dat er zoiets als een betrouwbare euthanasiepraktijk ontstaat. Voor onze oosterburen blijft het zelfgewilde levenseinde in het verlengde liggen van de nazipraktijken. Een triest misverstand dat voor ons niet goed navoelbaar is.

In Engeland dreigt men artsen uit het vak te zetten die patiënten van medische informatie voorzien op grond waarvan zij in Zwitserland hun zelfdoding kunnen gaan regelen. Beetje hysterisch ineffectief dit, want je kunt je dokter immers gewoon om medische informatie vragen om mee te nemen op vakantie.

De Zwitsers hebben het moeilijk met de vele buitenlanders. In 2015 waren dat er 391. Ze werkten mee aan een BBC-film, 'Simon's Choice', over een ALS-patiënt die in Zwitserland zijn overdosis ging halen. Ze hoopten op deze manier de campagne in Engeland een zetje te geven om het ook daar mogelijk te maken, maar kregen in plaats daarvan alleen maar zelf meer aanmeldingen.

Wat mij opviel bij de Canadese, Amerikaanse en Zwitserse collega's, als zij over hun ervaringen spraken, was een bevlogenheid die wij in Nederland niet zo vaak meer horen. Ik doel op het beleven van opzettelijke levensbeëindiging als een Glorievolle, welhaast Heilige, Viering van Menselijke Waardigheid.

Zo sprak een Amerikaanse collega over mensen die het drankje namen als 'some of the greatest human beings on this earth that I met in my whole life'. Een Zwitserse arts vertelde hoe buitengewoon gelukkig zij zich voelde na euthanasie.

Niet dat wij het nu allemaal zo gevoelloos en werktuiglijk aanpakken, maar wij zijn wel in een heilzame routine beland die naar mijn ervaring veel bijdraagt aan de kwaliteit van het gebeuren.

In Canada kan het sinds kort dus ook en een Canadese arts vroeg haar Nederlandse collega's om een gouden tip. Die kreeg ze. 'Go through it, before you do it.' Bedenk van tevoren waar je de vertrekkende en de deelnemers hebben wilt. Waar gaat iedereen zitten? Waar ga jij zelf zitten en wat ga je zeggen ten afscheid? Ik vond dat briljant. Had iemand dat mij maar ingefluisterd, dan had ik heel wat pijnlijke onhandigheden kunnen voorkomen.

Er kwam ook nog een Duitse collega naar mij toe met een recept voor een paardendosis van een dodelijk medicijn (pentobarbital) door hemzelf ondertekend, door mij te verzilveren en bestemd voor een oudere vriend die ongehinderd de oversteek wilde wagen. We hebben er samen een vliegtuigje van gevouwen. Want zo werkt het nergens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden