Eurotop / Frans-Duits akkoord breekt 'Bende van Vier'

Het was al een broos pact dat Nederland met Duitsland, Zweden en Groot-Brittannië sloot. Toen Schröder in de armen van Chirac viel was het over.

BRUSSEL - Van je buren moet je het hebben. Maar nu even niet. Nederland beriep zich in het voortraject van de Europese top meermaals op de uitstekende relaties met Duitsland. Maar de bondgenoot in de strijd voor de landbouwhervorming in Europa, sloot een deal met Frankrijk, zonder dat premier Balkenende het wist. Uiteindelijk stond Nederland alleen.

Wat is er dan gebeurd met de 'bende van de vier', de vier lidstaten -Groot-Brittannië, Zweden, Duitsland en Nederland- die het standpunt huldigden dat Europa zijn landbouwbeleid moet aanpassen?

Welnu, de 'bende', als ze al ooit heeft bestaan, is gaandeweg verkruimeld en in rook opgegaan. Tony Blair hield zich in Brussel gedeisd en was al lang blij dat de Britse korting op de EU-begroting voorlopig niet ter discussie staat. Zweden was vanaf het begin een onzekere rebel in het kamp van Nederland. En Duitsland deed zaken met Frankrijk.

Had het kabinet dan geen punt door zo hoog van de toren te blazen? Jawel. De nakende uitbreiding is een goed moment om af te spreken dat de landbouwuitgaven naar beneden moeten en aangepast dienen te worden aan het niveau van de wereldmarkt.

Het uitstellen van het besluit hierover, totdat de EU in 2004 met 25 landen aan tafel zit, is geen oplossing. Het zou de besluitvorming over dit onderwerp vrijwel onmogelijk maken. Het bevriezen van de landbouwuitgaven, de kern van de overeenkomst van donderdag tussen Chirac en Schröder, is daarom zo gek nog niet.

Maar Nederland wilde meer. Een kwestie van principes, eerder dan van geld. Al ging het dáár uiteindelijk in Brussel wel weer om. Den Haag vertrouwde te veel op zijn vrienden. Schröder had donderdag, nog voor het begin van de top, alles weggegeven. ,,Hij heeft zich laten piepelen door Chirac'', vonden diplomaten. ,,De kanselier heeft zich gewoon vergist.''

Frankrijk is de grote winnaar en president Chirac triomfeert, want de Franse boeren worden voorlopig niet geraakt. Bovendien hebben Frankrijk en Duitsland leiderschap getoond tijdens deze top en dat was vanwege de verkiezingsperikelen alweer lang geleden. Dit keer was hun onderlinge 'hotel-akkoord' goed voor het verdere verloop van de eurotop, die immers het licht op groen zet voor de slotonderhandelingen met de aspirant-lidstaten.

De discussie was moeilijk en spannend, vond premier Balkenende. Hij heeft, ondanks het feit dat Nederland aan zijn lot was overgelaten, toch nog iets uit de brand gesleept, vindt de premier. Volgens zijn entourage beet hij van zich af in Brussel te midden van de tenoren.

De regering-Balkenende heeft zich van het begin af aan hard gemaakt voor een geleidelijke afbouw van de inkomenssteun aan boeren in Europa. Maar de inzet was aanvankelijk veel ambitieuzer, namelijk een fundamentele hervorming van het beleid. Balkenende beseft dat de posities hierover in Europa veel te ver uiteenlopen.

Nederland moet daarom genoegen nemen met een troostprijs, waarvan de effecten pas op lange termijn zichtbaar zijn. Europa zal bovendien meer in de pas moeten lopen met de Wereldhandelsorganisatie (WTO) om de ontwikkelingslanden een betere kans op de wereldmarkt te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden