Eurosceptici winnen, maar zorgen niet voor aardverschuiving

Marine Le Pen, leider van Front National, haalde met 25 procent van de stemmen een monsterzege binnen. Beeld afp

De rechtse eurosceptici in de grote EU-landen Frankrijk en Groot-Brittannië hebben grote overwinningen geboekt in de Europese verkiezingen. Samen met geestverwanten in andere landen slagen ze er echter niet in de dominante positie van de traditionele centrum-partijen in het Europees Parlement in gevaar te brengen.

Het Front National van Marine Le Pen veroorzaakte de grootste opschudding. Het FN kreeg ongeveer een kwart van de Franse stemmen, nog iets meer dan was verwacht, en werd de grootste van het land. De socialisten van president Hollande leden een verpletterende nederlaag. "Het soevereine volk heeft gesproken en aangegeven dat het de teugels van zijn lot wil terugnemen", zei Le Pen. De socialistische premier Valls sprak van een 'aardbeving' voor Frankrijk en Europa.

In Groot-Brittannië werd de eurokritische United Kingdom Independence Party van de uitgesproken Nigel Farage de grootste.

De Franse en Britse eurosceptici aan de rechterflank deden het veel beter dan hun Nederlandse en Belgische evenknieën. Na de PVV wist ook het Vlaams Belang in België geen potten te breken.

Sceptici groeien, maar christen-democraten blijven aan top
In het Europarlement blijven de christen-democraten van de Europese Volkspartij zoals verwacht de grootste groepering, al moeten ze tientallen zetels inleveren. Volgens voorlopige uitslagen houden ze 212 van de 751 zetels. De verwachte winst van de sociaal-democraten bleef uit. Zij stonden rond middernacht op 185 zetels.

De EU-brede opkomst bedroeg volgens voorlopige cijfers 43,11 procent, een fractie hoger dan het diepterecord van 43,0 procent uit 2009. Het zou wel voor het eerst zijn sinds de Europese verkiezingen bestaan dat de opkomst niet daalt.

Beeld Trouw

Grote verrassing in Duitsland was het sterke resultaat van de anti-europartij Alternatief voor Duitsland, die met ruim 6,5 procent van de stemmen zes of zeven zetels in het Europarlement verovert. De christen-democraten van bondskanselier Merkel bleven met gemak de grootste, gevolgd door de sociaal-democratische coalitiegenoot. In Griekenland werd de radicaal-linkse Syriza de grootste partij.

De strijd om de topfuncties
Nu de verkiezingen voorbij zijn, begint een langdurige strijd om de topfuncties in de EU. Die krijgen de komende maanden allemaal een nieuw gezicht. Beginpunt van die race is de opvolging van José Manuel Barroso als voorzitter van de Europese Commissie.

Morgenochtend komen de voorzitters van de politieke groeperingen in het Europees Parlement bijeen. Ze zullen een strategie moeten bepalen over de topkandidaten die zij bij deze verkiezingen naar voren hebben geschoven voor het commissievoorzitterschap. Nu de christen-democraten de grootste blijven, zou oud-premier Juncker van Luxemburg de eerste gegadigde voor die topfunctie kunnen zijn, maar die zal wel de steun van een parlementaire meerderheid moeten verwerven.

Diner in Brussel
Eerst zijn de lidstaten echter aan zet. De regeringsleiders komen morgenavond in Brussel bijeen voor een informeel diner. Onder anderen premier Rutte heeft al laten doorschemeren dat geen enkele topkandidaat de steun van de regeringsleiders zal krijgen. Als zij inderdaad iemand anders presenteren, dreigt een langdurig conflict met het parlement als dat zich vierkant achter Juncker zou scharen.

Een EU-bron bezweert dat de regeringsleiders morgen nog niet over namen zullen praten, maar slechts een algemene lijn zullen bepalen. Ook de algemene koers die de Europese Unie de komende jaren zou moeten gaan varen, komt aan bod. Tot een concrete voordracht of andere beslissingen zullen de regeringsleiders morgenavond laat niet komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden