Eurosceptici blijven aan de kant staan

Traditionele politieke families in parlement hebben elkaar weer gevonden. Martin Schulz herkozen als voorzitter.

BRUSSEL - De toon voor de nieuwe termijn van het Europees Parlement werd gisteren meteen gezet, aan het begin van de eerste sessie in Straatsburg. Het plaatselijke filharmonisch orkest speelde Beethovens 'Ode an die Freude', de hymne van de Europese Unie. De meeste Europarlementariërs gingen staan, maar veel eurosceptici bleven zitten en een deel keerde het orkest zelfs ostentatief de rug toe.

Na afloop overstemden de EU-gezinde Europarlementariërs dit stille protest met een klaterend applaus en gingen ze over tot de orde van de dag: de herverkiezing van de sociaal-democraat Martin Schulz als parlementsvoorzitter voor de komende 2,5 jaar. Die vloeit voort uit een akkoord tussen de christen-democraten en de sociaal-democraten. Nu al is zeker dat Schulz wordt opgevolgd door een christen-democraat.

Het tekent de machtsverhoudingen. Weliswaar zijn de eurosceptici zowel links als rechts flink in aantal toegenomen; door hun uiteenlopende standpunten zullen ze ook de komende jaren nauwelijks een vuist kunnen maken, als ze dat al zouden willen. Net als voorheen zullen ze het parlement weer in alle mogelijke varianten de rug toekeren.

Intussen dendert de trein van de EU-besluitvorming voort. In het parlement hebben de traditionele politieke families elkaar gevonden in een Grote Coalitie van christen- en sociaal-democraten. Bij de verkiezingen van eind mei hebben zij tientallen zetels verloren, maar met 412 van de 751 zetels beschikken ze nog over een ruime meerderheid.

Omdat de fractiediscipline niet zo strak is in Straatsburg - het gedachtengoed van een Portugese sociaal-democraat kan bijvoorbeeld tot ander stemgedrag leiden dan dat van een PvdA'er - hebben de twee partijblokken steun gekregen van de liberale groepering geleid door Guy Verhofstadt (67 zetels), waar ook VVD en D66 in zitten. Deze drie politieke families vormen een stabiele meerderheid en zullen elkaar op belangrijke dossiers wel weten te vinden.

Er staan belangrijke onderwerpen op de rol de komende jaren, zoals de beoogde bezegeling van een vrijhandelsakkoord tussen de EU en de Verenigde Staten. Zowel aan de linker- als aan de rechterflank van het parlement bestaat veel weerstand tegen het handelsoverleg. De vraag is of die weerstand sterk genoeg zal zijn om een eventueel akkoord te kunnen dwarsbomen.

De grootste luis in de pels wordt waarschijnlijk de eurokritische groepering ECR (Europese Conservatieven en Hervormers), die de liberale fractie van Verhofstadt is voorbijgestreefd en met 70 zetels nu de derde groep vormt. Dat komt vooral doordat de Vlaams-nationalistische N-VA ten langen leste voor de ECR koos; een gevoelige nederlaag voor Verhofstadt. Ook de Duitse anti-europartij Alternative für Deutschland en SGP'er Bas Belder maken deel uit van de ECR, waar de Britse Conservatieven de dominante partij zijn.

Aan de linkerflank is de eurosceptische groepering GUE/NGL groter geworden dan de Groenen, die overwegend pro-EU zijn: 52 tegen 50 zetels. Bij de eerste groep zijn onder meer de twee parlementariërs van de Socialistische Partij aangesloten, alsmede Anja Hazekamp van de Partij voor de Dieren, de enige nieuwe Nederlandse partij in Straatsburg.

De eurofobe Brit Nigel Farage heeft zijn groepering weten uit te breiden van 31 naar 48 zetels, onder meer door de Italiaanse Vijfsterrenbeweging aan zich te binden. Daardoor hebben zij meer faciliteiten en spreektijd dan de parlementariërs van het Front National en de PVV, die hun poging tot groepsvorming zagen mislukken en daardoor onder de 52 'niet-ingeschrevenen' vallen.

'Parlement wint invloed'

De Duitse sociaal-democraat Martin Schulz is herkozen als parlementsvoorzitter. Hij kreeg 409 van de 612 geldige stemmen; 111 stemmen waren ongeldig, waarschijnlijk van eurosceptici. Schulz had drie tegenkandidaten van kleine fracties. Zij protesteerden vergeefs tegen het akkoord tussen christen- en sociaal-democraten voor de herverkiezing van Schulz.

In zijn toespraak onderstreepte Schulz dat het Europees Parlement aan invloed heeft gewonnen. Het nieuwe systeem van 'topkandidaten' is aangeslagen. Topkandidaat Jean-Claude Juncker van de christen-democraten is vrijdag daadwerkelijk door de regeringsleiders voorgedragen als voorzitter van de Europese Commissie. "Niemand kan meer om het parlement heen", aldus Schulz.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden