Euroscepsis groeit bij links én bij rechts

(\N) Beeld
(\N)

Eurosceptisch rechts rukt op in het Europees Parlement. Extreem-rechts ook, maar de invloed daarvan zal beperkt blijven.

Paul-Kleis Jager

De Europese kiezer, die er nog nooit zo weinig zin in had, heeft het Europees Parlement niet op zijn kop gezet. De crisis heeft hem niet naar links gedreven, integendeel. Het verschil tussen de sociaal-democraten en de centrum-rechtse Europese Volkspartij is een flink stuk groter geworden, in het voordeel van de laatste.

Daarbij is duidelijk dat het een stuk rumoeriger wordt aan de rechterkant van het 736 leden tellende parlement. Eurosceptici, populisten en extreem-rechts zullen zich meer manifesteren. Zo zijn er exotische nieuwkomers als het Hongaarse Jobbik, bekend van paramilitaire defilés, de Slowaakse ultranationalistische SNS (anti-zigeuners en anti-Hongaars) en de Roemeense PRM.

Maar in zetels uitgedrukt is het gewicht van extremisten gering. Jobbik, de SNS en de PRM zijn samen goed voor 4 zetels. Het Franse Front National boekte de slechtste score ooit bij Europese verkiezingen. Aartsvader van extreem-rechts in Europa, Jean-Marie Le Pen (deze zomer wordt hij 81), haalde 6,3 procent van de stemmen, in 2004 was dat nog bijna 10 procent. Het FN krijgt 3 zetels.

Het Vlaams Belang deed het ook niet goed: de partij gaat van 3 naar 2 zetels. Er is wel succes, voor het eerst, voor de British National Party (BNP, zie kader), die met 2 zetels het parlement binnenkomt.

Samenwerking tussen extreem-rechtse partijen is onwaarschijnlijk, een poging in die richting in 2007 strandde op een overmaat aan tegenstellingen en tegenstrijdigheden.

Een veel ingrijpender ontwikkeling is de groeiende euroscepsis aan de linker-, maar vooral ook aan de rechterkant. Die is in de eerste plaats af te meten aan het laagste opkomstpercentage (43,09 procent) sinds de eerste verkiezingen voor het parlement in 1979. In de tweede plaats is er het succes van rechts-populisten, of rechts-radicalen, als de PVV van Geert Wilders en het Britse ’eurofobe’ Ukip, de United Kingdom Independence Party. Ukip krijgt net zo veel zetels als Labour (13), maar haalde meer stemmen.

Ook in Oostenrijk en Denemarken wonnen rechtse populisten. Zo ging de FPü van Heinz-Christian Strache van 1 naar 2 zetels. De euro-sceptische partij van de oud-journalist Hans Peter Martin kreeg 3 zetels.

In België verloor het Vlaams Belang aan de rechts-populistische Lijst Dedecker, waarvoor ook de Nederlandse journalist Derk-Jan Eppink, ex-NRC en ex-Elsevier, in het parlement gaat zitten.

Alles bij elkaar is er buiten de paraplu van de Europese Volkspartij een grote groep rechtse partijen ontstaan. In het vorige parlement bezette deze groep ongeveer vijftig zetels, nu 120. Als de meeste het voorbeeld van Wilders volgen en zelfstandig blijven, zal hun directe invloed beperkt zijn.

De opkomst van eurosceptici, populisten en extremisten stelt de Britse conservatieve partij voor een dilemma. Die was van plan samen met Tsjechische en Poolse collega’s de Europese Volkspartij te verlaten om een nieuwe groep te formeren tegen verdere Europese integratie. Maar of dat doorgaat, is de vraag. Zetten de Tories van David Cameron door, dan zullen zij zich nog maar met moeite kunnen onderscheiden van Ukip.

De Europese Commissie bestrijdt ondertussen dat er sprake is van een eurosceptische beweging in het electoraat. Het bewijs voor die stelling wordt volgens een woordvoerder van de commissie vooral geleverd door het falen van de anti-Europapartij Libertas, de partij van de Ierse zakenman Declan Ganley die zich eerder verzette tegen de Europese Grondwet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden