Europtop / Debat over toekomst Europese Unie is even niet belangrijk

BRUSSEL - De eurotop in Gent had eigenlijk over de toekomst van de Europese Unie moeten gaan. Maar de gevolgen van 11 september dicteerden de agenda. Daarbij werd pijnlijk duidelijk dat de unie nog lichtjaren verwijderd is van een gezamenlijk, Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid.

Naast alle ronkende verklaringen over de strijd tegen het terrorisme, de afgelopen dagen bij Europees topoverleg in Gent en Brussel, is het debat over de toekomst van de Europese Unie naar de achtergrond verdrongen. Terwijl dat, nog steeds, de kroon op het werk van EU-voorzitter België moet worden.

Premier Wim Kok stelde vrijdag in Gent tevreden vast dat de aanslagen in de VS het Europese bouwwerk niet hebben aangetast. De chaos was volgens hem niet te overzien geweest als er geen sprake was van verregaande economische en monetaire integratie in de unie. De komende jaren zullen, wat hem betreft, de fundamenten van Europa verder versterkt worden. Volgens Kok hoeft Europa niet wakker geschud te worden, zoals dertien oudgedienden in de Europese politiek in hun vorige week gepubliceerde manifest schrijven. Europa zal het voortouw nemen als architect van de nieuwe wereldorde.

Dat is deels een theoretische exercitie. Wat we momenteel zien, is een Europese Unie die -ad-hoc- probeert op een zinvolle manier bij te dragen aan de wereldvrede. Sinds de aanslagen op de WTC-torens reizen Europese ministers en diplomaten van hot naar her. Op de top in Gent werd vrijdagavond alweer een nieuw initiatief aangekondigd voor het Midden-Oosten. De EU gaat er volgende maand de vorming van de Palestijnse staat bepleiten.

Het Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid lijkt, als je alleen maar kijkt naar de reisschema's en goedgevulde agenda's, al stevig verankerd. Maar in Gent werd vrijdag op een weinig elegante manier duidelijk dat de praktijk ook de pikorde bepaalt. Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië zaten een half uurtje bij elkaar in een apart zaaltje om de militaire aspecten van de oorlog tegen Afghanistan te bespreken. Daar had de Europese Unie als zodanig niks mee te maken.

Toch is premier Kok niet bang dat sommige landen in de Europa er een eigen, geheime agenda op nahouden. ,,De grote landen kunnen het zich niet permitteren om unisono te gaan'', denkt hij. Kok is optimistisch, ook over de richting en het einddoel van de Europese samenwerking. Daarover wordt in december op de top in Laken een tekst aangenomen.

,,Het wordt geen akte van zelfbeklag'', zei premier Kok. Hij doet een appèl op de Europese burgers om inhoud te geven aan de missie en de vormgeving van het nieuwe Europa. ,,Er gebeurt zoveel dat we het niet meer kunnen bijhouden in de Europese Unie'', aldus Kok.

Europa moet zich volgens hem niet opsluiten in een soort van somberheid. ,,Dan missen we echt de boot. Sinds de gebeurtenissen van 11 september moeten we meer dan ooit multinationaal samenwerken. Dat is een gebod dat in hoofdletters staat geschreven. Als er ooit een opgave was om het samen te doen, dan is dat nu wel.''

Vanaf de lente van 2002 zal een groep van politici uit alle lidstaten zich gaan buigen over alle vragen die met de toekomst van Europa te maken hebben. ,,Laat veel mooie bloemen bloeien en pluk op het geschikte moment het mooiste boeket'', is het advies van de Nederlandse minister-president. Hij werd genoemd als kandidaat om dit Europese debat te gaan leiden maar bedankte voor de eer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden