Europol pakt handel in nepspullen aan

Imitatie | Eieren waar geen kip aan te pas komt, viagra met beton erin: van alles is een nepversie. Europol intensiveert de opsporing.

Medicijnen met daarin geen enkele werkzame stof, een airbag die niet aan veiligheidseisen voldoet, of olijven die hun groene kleur danken aan verf. Het zijn voorbeelden van namaakproducten die op internet te koop zijn en die door Europol werden onderschept.

De Europese politieorganisatie krijgt jaarlijks een half miljoen euro extra van het Bureau voor Intellectuele Eigendom van de Europese Unie (EUIPO) om de handel op te sporen. Met dat geld wordt onder meer het onderzoeksteam bij Europol uitgebreid. Ook hebben beide organisaties afgesproken intensiever kennis en informatie te delen.

Dat is hard nodig, want zowel Europol als het EUIPO noemt de verkoop van imitatieproducten op internet een toenemend probleem. Volgens schattingen zou op dit moment 5 procent van alle import in de Europese Unie namaak zijn, wat neerkomt op 85 miljard euro. Exactere cijfers ontbreken. "Net zoals we niet weten hoe groot de cocaïnehandel precies is", verklaart Chris Vansteenkiste, specialist nepproducten bij Europol.

Wie denkt dat die handel zich beperkt tot neptassen en schoenen van luxemerken, heeft het mis. "Je kunt ervan uitgaan dat van alles wel een namaakversie te koop is", zegt Luis Berenguer van het EUIPO. "Het zijn producten die gevaarlijk kunnen zijn voor de volksgezondheid, maar daarnaast veroorzaakt de handel ook economische schade voor de bedrijven die hun producten gekopieerd zien."

Voorbeelden uit de praktijk heeft politieman Vansteenkiste genoeg. Speelgoed waar eenvoudig onderdelen van loslaten. Viagrapillen waar beton in blijkt te zitten. Of - misschien wel het meest bizarre wat hij naar eigen zeggen ooit zag - eieren die niet van de kip afkomstig waren, maar uit de fabriek kwamen. Ze werden verhandeld als gewone eieren, terwijl het 'maakproces' de helft goedkoper was.

Hoewel 90 procent van de nepproducten in China en Hongkong gemaakt wordt, zijn het vooral criminele organisaties in het Westen die profiteren. Europol richt de aandacht vooral op die grote jongens, die met hun illegale handel de grootste impact hebben.

Voor de georganiseerde misdaad is namaak lucratieve handel. Vansteenkiste: "We zien criminele groepen die zijn overgestapt van de handel in drugs naar de handel in bijvoorbeeld nepmedicijnen. Anderen doen het naast hun cocaïnehandel. Een van de voordelen van verkoop van namaak is dat de straffen veel lager zijn dan bij drugshandel."

Bovendien is de opsporing lastig. Vaak gaat Europol af op tips van de nationale politie-eenheden, of op klachten vanuit bedrijven, die hun eigen producten gekopieerd terugvinden op internet. "We maken dan een analyse van de website om te kijken of er meer sites zijn die terug te leiden zijn tot hetzelfde rekeningnummer, of die door dezelfde persoon zijn geregistreerd. Maar de koppeling aan een persoon is niet altijd eenvoudig, vanwege het internationale karakter van de handel en de mogelijkheden om online anoniem te blijven."

Dat er zo'n levendige online handel in namaak is, betekent ook dat consumenten de producten kopen. "Soms zonder dat ze het doorhebben", zegt Vansteenkiste. "Websites lijken bijvoorbeeld op outletpagina's van bepaalde kledingmerken. Mensen vertrouwen dat, want die winkels bestaan in de fysieke wereld toch ook?"

Toch zit er soms ook wat anders achter. Namaak is nou eenmaal goedkoper. Kijk je bijvoorbeeld naar tandheelkundige producten, zoals boren of kiesvullingen, dan kan dat volgens het EUIPO tot wel 750 euro per product schelen. Ook dat is een motief om de spullen te kopen. Bovendien is er een hoop onwetendheid, denkt Vansteenkiste. "Als jij besluit cocaïne te kopen, dan ben je je bewust van het risico. Koop je via internet namaakspeelgoed, dan is dat veel minder het geval. Terwijl ogen van een teddybeer die eenvoudig loslaten voor kinderen erg gevaarlijk kunnen zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden