Europese verdeeldheid ondermijnt Turkijedeal

Vluchtelingen vlakbij het Griekse dorpje Idomeni. Beeld AFP

Dat de EU-Turkijedeal van vorige week nog maar 'voorlopig' was, wisten we. Nu blijkt hóe voorlopig. Op de EU-top van morgen en vrijdag moet er een definitief akkoord komen over samenwerking in de migratiecrisis, maar de hindernissen daarvoor stapelden zich gisteren op.

Een aantal landen heeft nog principiële bezwaren tegen het plan zoals dat op 7 maart werd besproken op de EU-Turkije-top. Omdat alle 28 landen aan boord moeten zijn, staat voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad opnieuw voor de zware taak dat nog deze week voor elkaar te krijgen.

Cyprus
Cyprus is het grootste probleem. Tusk was gisteren dan ook eerst in Nicosia te vinden. Het land is fel gekant tegen de opening van bepaalde gevoelige hoofdstukken in de toetredingsonderhandelingen tussen de EU en Turkije, een harde voorwaarde van Ankara. "Cyprus is niet van plan akkoord te gaan met de opening van welke hoofdstukken dan ook als Turkije niet aan zijn verplichtingen voldoet", zei president Anastasiades na afloop van zijn gesprek met Tusk.

Cyprus is na een Turkse invasie in 1974 verdeeld in een Grieks-Cypriotisch en een Turks-Cypriotisch deel, dat alleen door Ankara wordt erkend. Dankzij voortgang in de slepende onderhandelingen zijn de vooruitzichten voor een hereniging gunstiger dan ooit, maar het migratieoverleg tussen de EU en Turkije blijkt daarbij een stoorzender.

Turkije erkent Grieks-Cyprus niet en weert Grieks-Cypriotische schepen en vliegtuigen van zijn zee- en luchthavens, wat volgens EU-afspraken niet mag. Om die reden blokkeert Nicosia op zijn beurt de opening van bepaalde hoofdstukken in de EU-toetredingsonderhandelingen met Turkije. Anastasiades maakte duidelijk dat dit standpunt niet zal bezwijken onder druk van de migratiecrisis.

Tusk reisde gisteravond door naar Ankara voor een gesprek met de Turkse premier Davutoglu, die er vrijdag weer bij zal zijn in Brussel. De vraag is of Turkije bereid is tot een compromis over de toetredingsonderhandelingen nu Cyprus met een veto dreigt.

Linea recta terug
Discussie is er ook nog steeds over een van de belangrijkste onderdelen van het plan zoals dat vorige week door Turkije, Duitsland en tijdelijk EU-voorzitter Nederland in de groep is gegooid. Dat is het voornemen om alle vluchtelingen en andere migranten die straks vanuit Turkije in Griekenland aankomen, linea recta terug te sturen.

Naast tal van mensenrechtenorganisaties en Europarlementariërs hebben de Franse en vooral de Spaanse regering grote bezwaren omdat die terugzendingen in strijd zouden zijn met het internationale recht. Volgens die afspraken heeft iedereen die op de vlucht is voor oorlog recht op een individuele behandeling.

Juristen van de Europese Commissie en de Europese Raad zijn druk bezig die bezwaren weg te werken. Eerste vicevoorzitter van de commissie Frans Timmermans geeft hierover vanmiddag een persconferentie.

Visumvrij reizen
Een aantal landen, waaronder Frankrijk, heeft ook nog moeite met de toezeggingen die aan Turkije zijn gedaan over visumvrij reizen door de EU, mogelijk over een paar maanden al. Die landen vinden dat Ankara gewoon aan de 72 eerder afgesproken voorwaarden moet voldoen die aan die visumliberalisatie zijn gesteld.

Bulgarije ten slotte eist dat er op de EU-top ook afspraken worden gemaakt over de migratieroute langs de Turks-Bulgaarse landgrens.Kortom: het definitieve akkoord, áls dat er komt, zal er vermoedelijk toch wat anders uitzien dan het basisplan van vorige week.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden