Europese Unie zet Britten het mes op de keel met brexit-plan

Het concept-scheidingsakkoord dat EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier vandaag presenteerde, vormt de juridische uitwerking van het principe-akkoord van december over de drie meest urgente scheidingskwesties: de burgerrechten, de financiële eindafrekening en de kwestie-Ierland. Beeld EPA

De Britten zijn opgewonden over het EU-voorstel om Noord-Ierland bij de Europese douane-unie te laten horen. Maar heeft Londen een beter plan?

Opeens viel het woord ‘annexatie’. In haar machtswellust, territoriumdrift en brexit-wraakzucht deinst de Europese Unie er kennelijk niet voor terug om Londen een pistool op de borst te zetten en Noord-Ierland op te eisen als gebied waar de ongekozen Brusselse bureaucraten tot in de eeuwigheid de scepter mogen blijven zwaaien.

Grof samengevat klinken zo de extreemste reacties van brexiteers op de presentatie door EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier van het ontwerp-akkoord tussen Brussel en Londen over het beoogde Britse vertrek uit de EU. “Bevat geen verrassingen voor onze Britse vrienden”, zei Barnier. Maar met die annexatie-beschuldiging hadden weinigen in Brussel rekening gehouden.

Hete aardappel

Deze eerste aanzet tot een ‘Terugtrekkingsovereenkomst’ is de juridische uitwerking van de principe-afspraken die Brussel en Londen in december maakten, na hun eerste onderhandelingsfase. De tekst wordt de komende weken nog bijgeschaafd door de 27 EU-landen en wordt dan inzet van onderhandelingen met de Britten. Dus zo’n vaart zal het niet lopen, die annexatie van Noord-Ierland.

Rond de december-doorbraak was al duidelijk dat de razend ingewikkelde kwestie-Ierland als een hete aardappel vooruit werd geschoven. De Britse regering moest destijds wel beloven dat er geen fysieke grensovergang zal komen tussen het Britse gebiedsdeel Noord-Ierland, dat straks geen EU meer is, en EU-lidstaat Ierland. Maar hoe dat dan zou moeten, als die regering-May tegelijk zegt dat het uit de Europese douane-unie wil stappen, weet nog steeds niemand.

Brussel is het wachten op Britse ideeën daarover zat en heeft May’s toezegging uit december nu zelf maar in een juridisch jasje gegoten. Omdat het Ierse probleem zo uniek is in het brexit-proces, ziet Barniers team maar één oplossing, als ‘vangnet’ bij gebrek aan andere oplossingen. En dat is dat Noord-Ierland een speciale status krijgt en onderdeel blijft van de douane-unie. Gebeurt dat niet, dan is een ‘harde grens’ op het Ierse eiland onvermijdelijk.

In plaats daarvan komt die grens volgens dit voorstel in de Ierse Zee te liggen, tussen Noord-Ierland en Groot-Brittannië. Een container uit bijvoorbeeld Liverpool zal in dat geval in Belfast langs de douane-inspectie moeten, en wellicht onderworpen zijn aan EU-handelstarieven. Na het inklaren kunnen de goederen uit die container vrijelijk worden verhandeld in Noord-Ierland, Ierland en de andere 26 EU-landen.

Speech

Barnier spreekt elke suggestie tegen dat hij met deze opstelling het Verenigd Koninkrijk wil dwingen om als geheel bij die douane-unie te blijven, waarmee premier May zou moeten terugkomen van eerdere uitspraken. Zij geeft vrijdag (opnieuw) een belangrijke brexit-speech met, naar Brussel hoopt, concrete voorstellen over de toekomstige handelsrelatie.

“Wij proberen op een praktische manier naar oplossingen te zoeken”, zei Barnier, die Londen wel weer opriep tot meer vaart in de onderhandelingen. “Over dertien maanden is het VK geen EU-lid meer. Dat is wat de Britten zelf willen. Dertien maanden!”

Dat het ontwerp-akkoord voor een groot deel bestaat uit de standpunten van de EU, en geen gemeenschappelijke EU-VK-posities weergeeft, is volgens Barnier onvermijdelijk, bij gebrek aan die Britse standpunten. “Op zeker moment moeten we dingen op papier zetten, en niet meer praten over speeches of verklaringen”, aldus de Fransman, daarmee alvast May’s toespraak van vrijdag op haar plaats zettend.

Overigens had geen enkele hardcore-brexiteer het vandaag over een cruciaal artikel in de ontwerp-overeenkomst. Daarin staat dat het douane-unievoorstel voor Noord-Ierland komt te vervallen als er een beter plan komt. De bal ligt nog steeds in Londen.

Brussel maakt zich grote zorgen over het Britse zwijgen over het soort handelsrelatie op de langere termijn. Douane-unie of geen douane-unie, Noors model of Canadees model, niemand die het weet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden