Europese ontwikkelingshulp: coördinatie broodnodig

Vandaag en morgen vergaderen de ministers voor ontwikkelingssamenwerking van de 15 lidstaten van de EU in Amsterdam informeel over de gezamenlijke hulp aan de Derde wereld. Minister Pronk is groot voorstander van coordinatie van de 'Europese' ontwikkelingssamenwerking, maar als het erop aan komt wil niemand worden gecoördineerd. De auteur is voorzitter van de CDA-delegatie in het Europees parlement en woordvoerder ontwikkelingssamenwerking.

Al jaren wordt gesteld dat er een betere coördinatie van de hulp van de EU en haar lidstaten moet plaatsvinden. Dit staat zelfs in het Verdrag van Maastricht. Reden voor de Europese Commissie om er een nota over te schrijven en reden voor het Europees parlement om in februari in een plenair debat om daden te vragen. Reden ook voor minister Pronk om er een van de hoofdthema's van de informele Ontwikkelingsraad van te maken.

Sinds 1994 kent de EU een geïntegreerde benadering van het beleid inzake buitenlandse politiek, ontwikkelingssamenwerking, buitenlandse handel en de mensenrechten, waarbij de wereld over vier commissarissen werd verdeeld. Dit betekent betere afwegingen tussen bijvoorbeeld handel en ontwikkeling, meer coherentie en vooral meer duidelijkheid naar de Derde wereld. In de lidstaten is zo'n integraal buitenlandbeleid echter nog ver te zoeken. Zo heeft Eurocommissaris Pinheiro, wanneer hij met de lidstaten wil spreken over een handels- en ontwikkelingsverdrag voor Zuid-Afrika, te maken met 15 3 ministers van respectievelijk buitenlandse zaken, handel en ontwikkelingssamenwerking. Maak daar maar eens een goed gezamenlijk beleid mee.

Naast deze verschillen in de mate van 'geïntegreerd beleid' bestaan er ook grote verschillen in de omvang, de plaats en de oriëntatie van de ontwikkelingshulp per land. Voor landen als Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Spanje is ontwikkelingshulp vooral een kwestie van buitenlandse politiek en handel, waarbij oude machtsposities centraal staan. De EU zit meer op de lijn van Nederland en de Scandinavische landen, die de verbetering van de positie van de arme landen voorop stellen.

Ook voor wat de samenwerking met multilaterale organisaties en NGO's (niet-gouvernementele organisaties) betreft bestaan er grote verschillen tussen de EU en de lidstaten. De EU zelf, Nederland, de Scandinavische landen en Italië leggen hier een zwaar accent, in tegenstelling tot andere Europese landen.

Moedige pogingen

'Europa' vertoont dus een behoorlijk chaotisch beeld voor wat betreft de hulp en samenwerking met tientallen ontwikkelingslanden. Dat het resultaat ook flink te wensen overlaat is dus niet te verbazen.

Sinds de jaren '90 doet de EU moedige pogingen om tot meer eensgezindheid te komen en daardoor tot een effectiever beleid. Gedwongen door de eigenwijsheid van de afzonderlijke lidstaten probeert de Unie het beleid te coördineren via de ontwikkelingslanden zelf. In Bangladesh, Ethiopië, Ivoorkust en Mozambique en Peru en Costa Rica wordt het beleid van de Unie en de Unielanden op elkaar afgestemd op basis van de ontwikkelingsprogramma's van de ontwikkelingslanden zelf. Programma's die vaak zijn opgesteld in samenwerking met de Wereldbank. De resultaten zijn positief, maar de lidstaten zetten toch de hakken in het zand.

De tijd is dus meer dan rijp om de kat de bel aan te binden en te pleiten voor een betere afstemming van het buitenlands beleid, ontwikkelingshulp, externe handel en mensenrechtenbeleid richting de Derde wereld en voor een gezamenlijk optrekken van de EU en haar lidstaten met de multilaterale organisaties en de NGO's en dit alles op basis van goedgekeurde programma's van de ontwikkelingslanden zelf.

Jan Pronk wil op 28 februari en 1 maart zijn tanden zetten in deze taaie materie, waarbij de weerstanden van de EU-lidstaten groot zijn. Als het hem lukt hier flinke stappen vooruit te zetten, dan heeft hij de Derde wereld en de EU een grote dienst bewezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden