'Europese landen zullen beseffen dat ze geen vrij spel meer hebben'

dieselgate | interview | Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy (D66) had graag ook de naam van oud-Eurocommissaris Tajani in zijn rapport gezet.

"Het is ontluisterend vast te stellen dat dit grootschalige consumentenbedrog zo lang heeft kunnen doorgaan", zegt Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy (D66), rapporteur en één van de twee auteurs van het voorlopige eindrapport van de onderzoekscommissie 'dieselgate', dat gisteren is verschenen. "Onnodige vertraging in de besluitvorming, wanbeleid en het negeren van wettelijke verplichtingen hebben deze situatie mogelijk gemaakt."

Als de EU-lidstaten en de Europese Commissie gewoon hun werk hadden gedaan, was Volkswagen veel eerder betrapt op gesjoemel met autosoftware en was de fraude niet in de Verenigde Staten, maar gewoon in Europa ontdekt - of had die misschien niet plaatsgevonden, stelt Gerbrandy.

Jullie brengen een stevig rapport, maar kritische lezers vragen zich af of dat niet in een la verdwijnt. Wat is uw reactie op dat cynisme?

"Je ziet al veranderingen", zegt Gerbrandy. "De zaak heeft bij Volkswagen tot reflectie geleid en de boel bij de Europese Commissie onder druk gezet. Die heeft wel in de gaten dat er uit een ander vaatje moet worden getapt. Ook lidstaten zullen zich realiseren dat ze geen vrij spel meer hebben in die technische comité's.

Jullie hebben aanbevelingen voor de Europese Commissie, maar wat als ze die niet opvolgt?

"Het zijn inderdaad politieke aanbevelingen, die we niet kunnen afdwingen. Maar we zien al veranderingen bij de huidige Eurocommissaris Bienkowska (industrie). Die begon heel stroef, maar dat is echt geheel omgeslagen naar een actieve houding."

In Nederland leidt zo'n parlementair onderzoeksrapport tot het vertrek van een minister, waarom heeft jullie verslag geen personele gevolgen?

"Wij kunnen alleen de hele Europese Commissie wegsturen. Bienkowska's voorganger Antonio Tajani (intussen kandidaat-voorzitter van het Europees Parlement, red.) zit niet meer op die plek. Niemand schiet er iets mee op om nu de hele commissie te laten aftreden, zeker niet gezien de actievere rol die Bienkowska nu speelt. Op aandringen van de christen-democraten in het Europees Parlement is Tajani's naam niet genoemd in het rapport. Ik wilde dat wel, want we hebben die jarenlange strijd blootgelegd tussen Tajani en zijn toenmalige collega-Eurocommissaris Potocnik van milieu."

Jullie zijn streng voor de lidstaten en de Europese Commissie, maar niet voor het Europees Parlement. Hebben jullie zelf geen fouten gemaakt?

"In ieder geval één, een collectieve fout eigenlijk. En dat was om destijds niet de strenge wetgeving voor sjoemelsoftware in vrachtwagens te kopiëren naar personenwagens. Na een sjoemelsoftware-schandaal in 1998 kwam er een meldingsplicht voor fabrikanten van vrachtwagens. Die moesten aangeven dat ze gebruik wilden maken van de uitzonderingen die het gebruik van sjoemelsoftware toestaan. Voor personenauto's kwam die meldingsplicht er niet."

Is de uitkomst van jullie onderzoek ook door te trekken naar andere sectoren dan de auto-industrie?

"Uit deze affaire blijkt helaas dat we het niet aan de lidstaten kunnen overlaten om EU-wetgeving toe te passen. Ik ben dus voor een grotere inspectierol voor de Europese Commissie. Hetzelfde fenomeen dreigt zich ook voor te doen in bijvoorbeeld de afvalindustrie. Bovendien zie je bij sommige consumentenproducten, zoals koelkasten en televisies, dat de gegevens over het elektrciteitsverbruik niet kloppen. In die gevallen moeten lidstaten weten dat er, behalve hun eigen inspecties, ook een Europese inspecteur is die over hun schouder meekijkt."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden