Europese Joden voelen zich onveiliger, vooral in België, Hongarije en Frankrijk

De in opspraak geraakte Franse komiek Dieudonné M'bala M'bala heeft ondanks zijn antisemitische uitspraken veel aanhangers. Komt dat voort uit virulente Jodenhaat of is het een onmachtige vorm van systeemkritiek door migrantenjongeren, vraagt De Groene Amsterdammer zich af. Een groot deel van zijn publiek bestaat uit autochtone jonge Fransen die niet in de armere voorsteden van Parijs wonen, goed onderwijs hebben gehad en geen extreemrechtse overtuigingen hebben. Zij lijken zich vooral te kunnen vinden in de 'systeemkritiek' die zij in de antisemitische uitspattingen van Dieudonné herkennen.

Het zijn vooral de Maghrebijnse en zwarte Afrikaanse fans van de komiek die zijn antisemitisme meer letterlijk nemen. Dat merkte Femke Kaulingfreks (31) die in 2013 aan de Universiteit voor Humanistiek promoveerde op de politieke betekenis van ordeverstoring in achterstandswijken. Zij deed onderzoek in de Parijse voorstad Grigny. Daar hoorde ze jongeren voor het eerst over Dieudonné praten. "Hij werd vooral geprezen om zijn kritiek op racisme en op de scheve sociaal-economische verhoudingen in Frankrijk", zegt Kaulingfreks. "Maar als ik dan zei dat hij ook anti-semitische ideeën heeft, dan werd geantwoord dat dit terecht was."

De jongeren vergeleken hun situatie met het Israël-Palestina-conflict en zagen hun geïsoleerde voorsteden als bezet Palestijns gebied. "Er zou een machtige Joodse lobby zijn die in het Midden-Oosten de kant kiest van Israël en die hier in West-Europa de Joden en autochtonen steunt en met name islamitische migranten in de hoek zet."

Ook het wekelijkse tijdschrift van de Gereformeerde Bond De Waarheidsvriend merkt het opkomende antisemitisme op en schrijft "dat er voor de Joden in Europa een nadrukkelijke dreiging aanwezig is". Er wordt een recent onderzoek van het agentschap voor mensenrechten van de Europese Unie aangehaald. In een peiling onder zesduizend Joden uit de acht Europese landen waarin negentig procent van de Europese Joden wonen (Nederland behoort daar niet toe) noemt twee derde antisemitisme "een belangrijk probleem". 76 procent van hen ervaart meer Jodenhaat dan vijf jaar geleden. Vooral Hongaren, Belgen en Fransen voelen zich steeds onveiliger.

Voormalig opperrabbijn van het Gemenebest, Jonathan Sacks schreef met 'Future Tense' een boek over Joden, Jodendom en Israël in de eenentwintigste eeuw. Hij zegt daarin dat het in een tijdperk van angst de opdracht van Joden blijft om stem te geven aan de hoop. Hoofdredacteur van De Waarheidsvriend, dominee Piet Vergunst, zegt dit een bewonderenswaardige houding te vinden voor een volk dat gedurig onder het vergrootglas van de wereldpolitiek ligt. "De rabbijn ziet niet alleen in antisemitisme een groot gevaar, ook in het feit dat veel jonge Joodse mensen zich geen deel meer voelen van het Joodse volk, zodat de continuïteit van het Joodse volk niet langer zeker is."

Vergunst noemt het een grote verandering van perspectief om jezelf niet als slachtoffer maar als brenger van hoop te beschouwen: "Omdat je met Psalm 23 belijdt dat God aanwezig is, zelfs als we door een dal van diepe duisternis gaan."

In sommige kerken is er sprake van een heuse moppercultuur, schrijft Woord & Dienst, het opiniërend magazine voor protestants Nederland. Kerkgangers zouden klagen over de onbekende liederen die gezongen worden en dat iedereen na de dienst zo weer weg is. Gezellig nog even wat napraten is er niet meer bij. In een kerkgemeenschap werkt gemopper als gif.

Maar daar is wat tegen te doen. "De leiding van de kerkgemeenschap zou voorop moeten gaan in het geven van complimenten. Dat werkt namelijk - net als mopperen - aanstekelijk. De beste remedie tegen gemor is het werken aan een 'klimaat van waardering'", aldus Woord & Dienst.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden